Dat er een goed aanbod en goede organisatie van de zorg in Nederland aanwezig is lijkt een vanzelfsprekendheid, maar dat is het niet. Er zijn veel ontwikkelingen die  consequenties hebben voor medici, verpleegkundigen, paramedici en andere zorgprofessionals. Vanuit de kant van de overheid wordt benadrukt dat de efficiency in de zorg nog verder verhoogd moet worden. In dat kader wordt mee nadruk gelegd op het beter organiseren van een goed zorgaanbod in de buurt.
Maar tegelijkertijd ondervinden zorgprofessionals dat optimalisering van de zorg en verhoging van efficiency niet altijd via standaard management tools kan verlopen en haar eigen dynamiek en cultuur kennen.

De specifieke autonomie van de zorgprofessional stoot soms innovatie af, maar kan ze ook ontwikkelen. Zorg en zorgverleners laten zich tot op zekere hoogte plannen, maar onbedoelde gevolgen van centrale sturing zijn vaak groot en onverwacht. Ondertussen ligt het voor de hand dat met een veranderende zorgvraag ook het zorgaanbod zich moet aanpassen. Spreekt men binnen de zorg van supply induced demand (aanbod schept vraag, wat kan gebeurt ook), het lijkt erop dat de consument steeds meer het domein van de zorgprofessional bepaalt. De vertrouwensbasis tussen patiënt en zorgverlener komt daarmee in een ander licht te staan. Dit wordt nog versterkt daardoor bestuur, management en verzekeraars in de zorg zich als ‘derde partij’  nadrukkelijk met deze relatie gaan bemoeien.

In het beleid wordt de nadruk gelegd op een goede en bereikbare zorg in de buurt. Dit vraagt om een samenhangende organisatie van de zorg in die buurt. Het beeld van de eerste lijn als monodisciplinair kleinbedrijf moet worden bijgesteld. Steeds grotere organisaties waarin verschillende professies naast elkaar werkzaam zijn bevolken de eerste lijn. In de tweede lijn, de ziekenhuiszorg, lijkt sprake van eenzelfde opwaartse druk naar steeds grotere organisaties. Deze druk wordt mede ingegeven door het uitgangspunt dat voor bepaalde handelingen een minimum omzet noodzakelijk is. De evidence base voor dit uitgangspunt is echter nog beperkt.

Binnen dit onderzoeksprogramma  wordt gekeken vanuit het aanbod- en organisatieperspectief in de zorg, waarbij er ook aandacht is voor de kant van de zorgprofessionals. De centrale thema’s binnen dit programma betreffen de toegankelijkheid, kwaliteit en / of betaalbaarheid van zorg.

Ontwikkelingen in het onderzoek
Het onderzoek in dit vierde domein is breed, divers en aan voortdurende verandering onderhevig. De zorg innoveert voortdurend, dat is noodzaak. Het NIVEL-onderzoek sluit hierbij aan, met onderzoek naar innovaties en implementatie, gericht op het evalueren van implementatiestrategieën, de invloed van de organisatie op innovaties en de rol van professionals en patiënten.
Onderzoek naar de afstemming tussen vraag en aanbod, op basis van in- en uitstroom uit opleiding en beroep, beleidsmatige en inhoudelijke ontwikkelingen, is een belangrijk onderdeel van het onderzoeksdomein. Steeds meer staan hierbij de onderlinge samenhang tussen beroepen en mogelijke substitutie ertussen en taakdifferentiatie centraal. Dit geldt onder meer voor huisarts en praktijkondersteuner, maar ook voor medisch specialist en gespecialiseerd verpleegkundige. Dit vraagt om onderzoek vanuit de verschillende bij de zorg betrokken disciplines, maar zeker ook onderzoek naar de manier waarop ze samenwerken, de integratie van de eeste lijn, en zorginnovaties.