Dr. A.M. (Sandra) van Dulmen
Programmaleider Communicatie in de gezondheidszorg
Postbus 1568
3500 BN Utrecht
Tel.: 030-2729703
Email: s.vandulmen@nivel.nl
 
Communicatie in de gezondheidszorg
Het onderzoek binnen het themagebied Communicatie in de gezondheidszorg richt zich zowel op het perspectief van de hulpverlener als dat van de patiënt. Zo wordt aan de kant van de hulpverlener (huisarts, verpleegkundige of medisch specialist) onderzocht hoe en waarover wordt gecommuniceerd, welke factoren van invloed zijn op de communicatie (o.a. stress en attitude), met welk type communicatie welk doel bereikt wordt en wat de effecten zijn van interventies ter verbetering van de communicatie (groepstraining of individuele feedback).
Vanuit het perspectief van de patiënt wordt o.a. onderzocht welke behoeften er leven aan informatie, steun en participatie, hoe de communicatie beter op die behoeften kan inspelen en wat bijvoorbeeld helpt om informatie beter te onthouden of meer therapietrouw te zijn. Onderzoek naar de meerwaarde van innovatieve vormen van communicatie (zoals bijvoorbeeld groepsconsulten of voorlichting-op-maat via internet) in vergelijking met reguliere een-op-een communicatie heeft hierbij onze speciale aandacht.

Thema's
Engelstalig
  • Zwaanswijk, M.; Tates, K.; Dulmen, S. van; Hoogerbrugge, P.M.; Kamps, W.A.; Beishuizen, A.; Bensing, J.M. Communicating with child patients in pediatric oncology consultations: a vignette study on child patients', parents', and survivors' communication preferences. Psycho-Oncology, (2010)
  • Rijswijk, C.; Zantinge, E.; Seesing, F.; Raats, I.; Dulmen, S. van Shared and individual medical appointments for children and adolescents with type 1 diabetes; differences in topics discussed? Patient Education and Counseling, vol. 79, (2010), nr. 3, p. 351-355.
  • Dulmen, S. van; Groot, J. de; Koster, D.; Heiligers, P. Why seek complementary medicine? An observational study in homeopathic, acupunctural and naturopathic medical practices. Journal of Complementary and Integrative Medicine, vol. 7, (2010), nr. 1
  • Jansen, J.; Weert, J.C.M. van; Wijngaards-de Meij, L.; Dulmen, S. van; Heeren, T.J.; Bensing, J.M. The role of companions in aiding older cancer patients to recall medical information. Psycho-Oncology, vol. 19, (2010), nr. 2, p. 170-179.
  • Jansen, J.; Weert, J.C.M. van; Groot, J. de; Dulmen, S. van; Heeren, T.J.; Bensing, J.M. Emotional and informational patient cues: the impact of nurses' responses on recall. Patient Education and Counseling, vol. 79, (2010), nr. 2, p. 218-224.
  • Noordman, J.; Verhaak, P.; Beljouw, I. van; Dulmen, S. van Consulting room computers and their effect on GP-patient communication: comparing two periods of computer use. Family Practice, (2010)
  • Zimmermann, C.; Piccolo, L. del; Bensing, J.; Bergvik, S.; Haes, H. de; Eide, H.; Fletcher, I.; Goss, C.; Heaven, C.; Humphris, G.; Young-Mi, K.; Langewitz, W.; Meeuwesen, L.; Nuebling, M.; Rimondini, M.; Salmon, P.; Dulmen, S. van; Wissow, L.; Zandbelt, L.; Finset, A. Coding patient emotional cues and concerns in medical consultations: the VeRona COding Definitions of Emotional Sequences (VR-CoDES). Patient Education and Counseling, (2010)
  • Heiligers, P.J.M.; Groot, J. de; Koster, D.; Dulmen, S. van Diagnoses and visit length in complementary and mainstream medicine. BMC Complementary and Alternative Medicine, vol. 10, (2010), nr. 3
  • Piccolo, L. del; Haes, H. de; Heaven, C.; Jansen, J.; Verheul, W.; Bensing, J.; Bergvink, S.; Deveugele, M.; Eide, H.; Fletcher, I.; Goss, C.; Humphries, G.; Young-Mi, K.; Langewitz, W.; Mazzi, A.; Mjaaland, T.; Moretti, F.; Nübling, M.; Rimondini, M.; Salmon, P.; Sibbern, T.; Skre, I.; Dulmen, S. van; Wissow, L.; Young, B.; Zandbelt, L.; Zimmermann, C.; Finset, A. Development of the Verona coding definitions of emotional sequences to code health providers' responses (VR-CoDES-P) to patient cues and concerns. Patient Education and Counseling, (2010)
  • Tates, K.; Zwaanswijk, M.; Otten, R.; Dulmen, S. van; Hoogerbrugge, P.M.; Kamps, W.A.; Bensing, J.M. Online focus groups as a tool to collect data in hard-to-include populations: examples from paediatric oncology. BMC Medical Research Methodology, vol. 9, (2009), nr. 15
  • Morren, M.; Dulmen, S. van; Ouwerkerk, J.; Bensing, J. Compliance with momentary pain measurement using electronic diaries: a systematic review. European Journal of Pain, vol. 13, (2009), nr. 4, p. 354-365.
  • Posma, E.R.; Weert, J.C.M. van; Jansen, J.; Dulmen, A.M. van; Bensing, J.M. Older cancer patients' information and support needs surrounding treatment: an evaluation through the eyes of patients, relatives and professionals. BMC Nursing, vol. 8, (2009), nr. 1
  • Albada, A.; Dulmen, S. van; Otten, R.; Bensing, J.M.; Ausems, M.G.E.M. Development of E-Info geneca: a website providing computer-tailored information and question prompt prior to breast cancer genetic counseling. Journal of Genetic Counseling, vol. 18, (2009), nr. 4, p. 326-338.
  • Dulmen, S. van Research on the value of communication of person-centered care outcomes. Second Geneva Conference 'Person-Centered Medicine. From Concepts to Practice', May 28-29, 2009.
  • Albada, A.; Ausems, M.G.E.M.; Bensing, J.M.; Dulmen, S. van Tailored information about cancer risk and screening: a systematic review. Patient Education and Counseling, vol. 77, (2009), nr. 2, p. 155-171.
  • Weert, J.M.C. van; Jansen, J.; Bruijn, G.J. de; Noordman, J.; Dulmen, A.M. van; Bensing, J.M. QUOTEchemo: a patient-centered instrument to measure quality of communication preceding chemotherapy treatment through the patient's eyes. European Journal of Cancer, vol. 45, (2009), nr. 17, p. 2967-2976.
  • Jansen, J.; Weert, J. van; Meulen, N. van der; Dulmen, S. van; Heeren, T.; Bensing, J. Recall in older cancer patients: measuring memory for medical information. Gerontologist, vol. 48, (2008), nr. 2, p. 149-157.
  • Fassaert, T.; Jabaaij, L.; Timmermans, A.; Essen, T. van; Dulmen, S. van; Schellevis, F. Familiarity between patient and general practitioner does not influence the content of the consultation. BMC Family Practice, vol. 9, (2008), nr. 51
  • Jansen, J.; Butow, P.N.; Weert, J.C.M. van; Dulmen, S. van; Devine, R.J.; Heeren, T.J.; Bensing, J.M.; Tattersall, M.H.N. Does age really matter? Recall of information presented to newly referred patients with cancer. Journal of Clinical Oncology, vol. 26, (2008), nr. 33, p. 5450-5457.
  • Meulen, N. van der; Jansen, J.; Dulmen, S. van; Bensing, J.; Weert, J. van Interventions to improve recall of medical information in cancer patients: a systematic review of the literature. Psycho-Oncology, vol. 17, (2008), nr. 9, p. 857-868.
  • Bensing, J.M.; Verheul, W.; Dulmen, A.M. van Patient anxiety in the medical encounter: a study of verbal and nonverbal communication in general practice. Health Education, vol. 108, (2008), nr. 5, p. 373-383.
  • Dulmen, S. van; Sluijs, E.; Dijk, L. van; Ridder, D. de; Heerdink, R.; Bensing, J. Furthering patient adherence: a position paper of the international expert forum on patient adherence based on an internet forum discussion. BMC Health Services Research, vol. 8, (2008), nr. 47
  • Milder, I.E.J.; Blokstra, A.; Groot, J. de; Dulmen, S. van; Bemelmans, W.J.E. Lifestyle counseling in hypertension-related visits: analysis of video-taped general practice visits. BMC Family Practice, vol. 9, (2008), nr. 58
  • Fassaert, T.; Dulmen, S. van; Schellevis, F.; Jagt, L. van der; Bensing, J. Raising positive expectations helps patients with minor ailments: a cross-sectional study. BMC Family Practice, vol. 9, (2008), nr. 38
 
Nederlandstalig
  • Dulmen, S. van; Dijk, L. van In gesprek over medicijngebruik en therapietrouw. Tijdschrift voor Praktijkondersteuning, vol. 5, (2010), nr. 3, p. 70-75.
  • Dulmen, S. van; Fassaert, T.; Jagt, L. van der; Schellevis, F. De relatie tussen positieve communicatiestrategieën en het beloop van alledaagse klachten. Huisarts en Wetenschap, vol. 53, (2010), nr. 5, p. 265-271.
  • Bijnen, E. van; Dulmen, S. van Een goed gesprek over geneesmiddelgebruik: determinanten vanuit het perspectief van de voorschrijver. Rapportage van een project uitgevoerd met subsidie van Platform Patiënt-Industrie. www.nivel.nl: NIVEL, 2010. 32 p. 
  • Zantinge, E.M.; Seesing, F.M.; Tol, F.E.; Raats, C.J.I.; Spreeuwenberg, P.M.M.; Dulmen, A.M. van 'Gezamenlijk Medisch Consult': samen naar de dokter. Ervaringen van patiënten en zorgverleners. Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde, vol. 153, (2009), nr. A 828
  • Tol, F.; Meulmeester, M.; Dulmen, S. van Patiënt aan zet in de huisartsenpraktijk: evaluatie van distributie en gebruik van een 'patiënten' boekje voor zowel patiënt als huisarts. Utrecht: NIVEL, , NPCF, 2009. 38 p. 
  • Vervloet, M.; Dijk, L. van; Schoen, T.; Dulmen, S. van Het betrekken van perspectief van patiënt en voorschrijver bij het verbeteren van de communicatie over het (trouw) gebruik van cholesterolverlagers. Utrecht: NIVEL, 2009. 
  • Schoen, T.; Dulmen, S. van; Dijk, L. van; Prins, M. Het betrekken van het perspectief van patiënt en voorschrijver bij het verbeteren van de communicatie over geneesmiddelen en therapietrouw: rapportage van het gezamenlijke project van NPCF en NIVEL aan Stichting Fonds PGO uitgevoerd in 2007/ 2008. www.nivel.nl: NIVEL, 2008. 
  • Menckeberg, T.; Dijk, L. van; Bensing, J.; Dulmen, S. van Naar een solide basis voor therapietrouw: resultaten van een preprogrammeringsstudie naar draagvlak en contouren voor een onderzoeksprogramma. www.nivel.nl: NIVEL, 2008. 
  • Ouwerkerk, J.W.; Morren, M.; Dulmen, A.M. van Evaluatie van patiëntenwerving via fysiotherapeuten in gerandomiseerd onderzoek met patiënten met lage rugpijn. Nederlands Tijdschrift voor Fysiotherapie, vol. 118, (2008), nr. 3, p. 74-78.
  • Weert, J. van; Jansen, J.; Best, A. de; Posma, E.; Noordman, J.; Groot, J. de; Meulen, N. van der; Dulmen, S. van In gesprek over chemotherapie: handvatten voor patiëntgerichte verpleegkundige voorlichting aan ouderen met kanker (Deel 1). www.nivel.nl: NIVEL, 2008. 50 p. 
  • Weert, J. van; Jansen, J.; Best, A. de; Meulen, N. van der; Noordman, J.; Posma, E.; Groot, J. de; Dulmen, S. van In gesprek over chemotherapie: een video-observatie onderzoek naar patiëntgerichtheid en recall van informatie tijdens verpleegkundige voorlichting aan ouderen met kanker (Deel 2). www.nivel.nl: NIVEL, 2008. 78 p. 
  • Weert, J. van; Jansen, J.; Best, A. de; Posma, E.; Noordman, J.; Groot, J. de; Meulen, N. van der; Ouwerkerk, J.; Dulmen, S. van In gesprek over chemotherapie. Communicatietraining voor verpleegkundigen. Utrecht: NIVEL, 2008. 
  • Brink-Muinen, A. van den; Dulmen, S. van; Jung, H.P.; Bensing, J. Communiceren huisartsen volgens de verwachtingen van hun patiënten? Huisarts en Wetenschap, vol. 51, (2008), nr. 3, p. 141-146.
  • Bensing, J.M.; Tromp, F.; Dulmen, S. van; Brink-Muinen, A. van den; Verheul, W.; Schellevis, F. De zakelijke huisarts en de niet-mondige patiënten: veranderingen in communicatie. Een observatieonderzoek naar consulten met hypertensiepatiënten. Huisarts en Wetenschap, vol. 51, (2008), nr. 1, p. 6-10.
  • Noordman, J.; Weert, J. van; Brink-Muinen, A. van den; Dulmen, S. van; Bensing, J. Komt stress van de patiënt aan bod bij de huisarts? www.nivel.nl: NIVEL, 2007. 
  • Assen, P. van; Morren, M.; Dulmen, S. van ICT in de fysiotherapiepraktijk: inventarisatie van huidig gebruik en opvattingen over een nieuwe behandeltoepassing. www.nivel.nl: NIVEL, 2007. 
  • Dijk, L. van; Dulmen, S. van; Bensing, J. Maatwerk: theoretische en empirische analyse NIVEL. Pharmaceutisch Weekblad, vol. 142, (2007), nr. 5, p. 22-25.
  • Noordman, J.; Weert, J. van; Dulmen, A.M. van; Bensing, J.M. Weinig aandacht voor spanningen: huisarts pikt psychosociale signalen vaak niet op. Medisch Contact, vol. 62, (2007), nr. 48, p. 1994-1995.
  • Weert, J. van; Dulmen, S. van; Bensing, J. Tevreden verzorgenden bejegenen demente bewoner positiever. Tijdschrift voor Verzorgenden, vol. 39, (2006), nr. 6, p. 31-33.
  • Dijk, L. van; Dulmen, S. van Therapietrouw bevorderen: noodzakelijk maatwerk. Astma & COPD nieuws, vol. 9, (2006), nr. 5, p. 24.
  • Weert, J.C.M. van; Dulmen, A.M. van; Bensing, J.M. Arbeidstevredenheid van verzorgenden weerspiegelt zich in de omgang met demente verpleeghuisbewoners. www.nivel.nl: NIVEL, 2006. 
  • Dulmen, A.M. van; Brink-Muinen, A. van den; Bensing, J.M. Patiënt stelt maar vier vragen per consult www.nivel.nl: Utrecht, 2005. 
  • Weert, J.C.M. van; Dulmen, A.M. van De implementatie van snoezelen als zorgmodel in de 24-uurszorg. In: C.C. van Beek; T.C. van Dorsten. Handboek Zorgvernieuwing. Houten: Bohn Stafleu van Loghun, 2001 -.
  • Brink-Muinen, A. van den; Dulmen, A.M. van; Schellevis, F.G.; Bensing, J.M. Patiënten willen van hun huisarts meer informatie over bijwerkingen en andere behandelingsmogelijkheden dan ze nu krijgen. www.nivel.nl: NIVEL, 2005. 
  • Weert, J. van; Peter, J.; Janssen, B.; Vruggink, F.; Dulmen, S. van Snoezelen in de zorg: handboek voor de praktijk: deel 2 voor uitvoerende zorgverleners: bewonersgerichte omgangsvormen. Utrecht: NIVEL, 2005. 32 p. 

Alle publicaties van dr. A.M. (Sandra) van Dulmen
Lidmaatschap

  • APS (American Psychosomatic Society)
  • ESPCG (European Society for Primary Care Gastroenterology)
  • EACH (European Association for Communication in Healthcare)
  • P&H (Researchschool Psychology & Health)
  • Editorial board member Patient Education & Counseling
  • Lid Verona Network on Sequence Analysis (sinds 2003)
  • Patient Provider Interaction group (expert group Onderzoekschool Psychology & Health)
  • ZonMw Commissie Complementaire behandelwijzen (2004-2008)
  • Jurylid ASW Meesterprijs (vanaf oktober 2004), uitreiking 2005, 2006, 2007, 2008
 
Reviewer tijdschriften en onderzoeksprogramma’s

  • Patient Education & Counseling
  • Diabetic Medicine
  • Psychosomatic Medicine
  • Soc Sci Med
  • J Psychosom Res
  • BMC tijdschriften
  • Huisarts & Wetenschap
  • Etc.
  • Diabetes Fonds/Stem van de patiënt
  • ZonMw Programma’s
 
Werkervaring

  • 2009 - 2013 Co-promotor L. Martin bij EMGO, Amsterdam
  • 2007 - 2012 Co-promotor G. Essers bij ELG Nijmegen
  • 2006 - 2010 Co-promotor A. Albada bij NIVEL
  • 2009 - Co-promotor proefschrift J. Jansen. "Communicating with older cancer patients: impact on information recall" 
  • 2005  Co-promotor proefschrift A. Pieterse. “Counselees’ needs and their reflection in cancer genetic counseling”
  • 2005 - heden Senior programmaleider themagebied Communicatie in de gezondheidszorg, NIVEL, Utrecht
  • 2004  Co-promotor proefschrift J. van Weert. “Multi-sensory stimulation in 24-hour dementia care. Effects of snoezelen on residents and caregivers”. (Volksgezondheidsprijs 2004; ZonMw Parelproject; Prof. Schreuderprijs 2006)
  • 2001 - heden Mede-oprichter en secretaris/penningmeester EACH (European Association for Communication in Healthcare)
  • 1999 - 2005 Programmaleider themagebied Communicatie in de gezondheidszorg, NIVEL, Utrecht
  • 1995 - 1999 Onderzoeker programma specialist-patiënt communicatie, NIVEL, Utrecht
  • 1991 - 1996 Onderzoeker vakgroep Huisartsgeneeskunde, UMC St.Radboud, Nijmegen
  • 1988 - 1991 Wetenschappelijk medewerker vakgroep Huisartsgeneeskunde, UMC St. Radboud, Nijmegen. Ontwikkelen, implementeren en evalueren van onderwijsprogramma’s geneeskunde
  • 1988  Wetenschappelijk medewerker vakgroep Klinische Psychologie RU Nijmegen, ontwikkeling CAI-programma
 
Opleiding

  • 1996  Proefschrift “Exploring cognitions in irritable bowel syndrome; implications for the role of the doctor”, RU Nijmegen
  • 1981-1987 Doctoraal Klinische Psychologie, RU Nijmegen, cum laude
  • 1974-1981  Atheneum-B, v/d Puttlyceum, Eindhoven
Zie ook