Het is geen nieuws meer dat de arbeidsmarkt voor professionals in de Nederlandse gezondheidszorg in de toekomst onder druk komt te staan. Dit stelt op vele manieren nieuwe eisen aan deze professionals, die als beroepsgroep binnen de zorg traditioneel een grote mate van autonomie, verantwoordelijkheid en specialisatie kennen.

Wat betekent bijvoorbeeld de trend dat de organisaties waarin zij werken steeds groter worden, en met meer managementlagen uitgerust worden? En wat betekent het voor de professionele contacten die zij zelfstandig met andere professionals hebben, die juist niet organisatiegebonden zijn? Hoe verandert de vertrouwensrelatie met de patiënt, als de zorgprofessional een ’gewone’ werknemer in loondienst wordt met standaard werktijden?
Al deze vragen spelen op verschillende terreinen, en onder de verschillende beroepsgroepen waarop het NIVEL onderzoek voor en naar doet. Deze vragen zijn echter ook meer fundamenteel van aard; om hierop antwoorden te vinden is daarom beroepsgroepvergelijkend onderzoek nodig. Het NIVEL verrichte eerder dergelijk onderzoek, dat in 2001 verscheen binnen de bundel “Een kwestie van vertrouwen: over veranderingen op de markt voor professionele diensten en in de organisatie van vrije beroepen” (Arts, Batenburg en Groenewegen) en de in 2007 verschenen bundel “Professies en de toekomst: veranderende verhoudingen in de gezondheidszorg (Groenewegen, Hansen en ter Bekke). De analyses die in deze studies zijn uitgevoerd kunnen inmiddels gebruik maken van geactualiseerde gegevens, die ook betere vergelijking tussen beroepsgroepen mogelijk maken. Daarnaast lijkt het een geschikt moment aangebroken op de opgeworpen vragen in landenvergelijkend perspectief te plaatsen. Hiertoe zijn een aantal projecten geïnitieerd, waarin landen binnen Europa vergeleken worden op hun gezondheidszorgsysteem, de verandering daarin, en de gevolgen voor (o.a.) de positie van professionals in relatie tot hun organisationele/institutionele omgeving.