Dossier PREMs en PROMs: kwaliteit meten vanuit patiëntenperspectief

Het Nivel onderzoekt hoe we patiënten het best kunnen bevragen over hun meningen en ervaringen met de zorg. Hiervoor ontwikkelen we vragenlijsten: PREMs en PROMs.

We streven er in Nederland naar om de zorg zo transparant mogelijk te maken en patiënten beter te informeren. Zo versterken we de positie van de patiënt binnen de zorg. Diezelfde patiënt is ook een belangrijke informatiebron om de kwaliteit van de zorg te meten. Het Nivel onderzoekt hoe we patiënten hier het best over kunnen bevragen. Hiervoor ontwikkelen we vragenlijsten: PREMs en PROMs.

Nivel-definitie-PREMS-en-PROMS
Doel Doel van PREMs en PROMs

Het draait in de gezondheidszorg uiteindelijk altijd om de patiënt. Met vragenlijsten betrekken we patiënten bij de gezondheidszorg. Na het in kaart brengen van de ervaringen van de patiënt gaan we aan de slag met de interpretatie van de resultaten. Onze methode levert informatie op die belangrijk is voor beleidsmakers, zorginstellingen, zorgverzekeraars, consumenten- en patiëntenorganisaties. Zo dragen we bij om de zorg beter te maken voor de patiënt.

De kernvraag van ons onderzoek is:
'Hoe kunnen we PROMs en PREMs inzetten om de zorg beter te maken?'

PatientenDe patiënt aan het woord

Vaak gebruiken we vragenlijsten om te polsen hoe patiënten hun zorggebruik ervaren en wat ze vinden van de kwaliteit daarvan. Essentieel daarbij is dat een vragenlijst gaat over de zaken die patiënten belangrijk vinden en dat ze vragen en mogelijke antwoorden goed kunnen interpreteren. Alleen dan levert deze meetmethode goede antwoorden op. Het Nivel werkt met focusgroepen waarin patiënten vertellen welke zorgonderwerpen zij belangrijk vinden. Die informatie gebruiken we bij het samenstellen van de vragenlijsten. In cognitieve interviews met patiënten testen we of vragen begrijpelijk genoeg zijn voordat we ze inzetten.

Dolf de Boer

Wij willen weten wat patiënten en burgers bezighoudt in de zorg. Dr. Dolf de Boerprogrammaleider Zorg vanuit Patiëntenperspectief


Vragenlijst invullenWanneer worden PROMs en PREMs ingezet?

PREMs en PROMs zijn vragenlijsten om patiënten te bevragen over hun ervaringen met de gezondheidszorg, de kwaliteit van die zorg, het beleid, hoe ze hun eigen functioneren ervaren en hoe de behandeling daaraan bijdraagt. Het Nivel heeft een rijke geschiedenis in het ontwikkelen van vragenlijsten voor patiënten:

  • In de jaren 90 ontwikkelde het Nivel de Quote-vragenlijsten.
  • Later gingen deze Quote-vragenlijsten op in de Consumer Quality Index (CQ-Index), die ook door het Nivel is ontwikkeld. De CQ-Index is familie van PREM-vragenlijsten.
  • De term CQ gebruiken we nauwelijks nog, daarvoor in de plaats kwam de term PREMs.
  • Tegenwoordig ontwikkelt het Nivel vragenlijsten voor diverse partijen die zich voor een onderzoeksvraag willen richten tot de patiënt. Naast het ontwikkelen van de vragenlijsten ondersteunen we hierbij ook de implementatie.

Kwaliteit van zorgPREM: hoe beoordeelt de patiënt de zorg?

De PREMs (Patiënt Reported Experience Measures) gaan in op de ervaringen van patiënten met zorg en meten zaken als communicatie, bejegening, informatievoorziening, wachttijden en algemeen oordeel over de zorg. De vragen gaan meestal in op de structuur en processen in de zorg. De trend is dat deze vragenlijsten steeds korter en breder inzetbaar worden en daarmee minder specifiek.

Paramedische zorgPROM: wat vindt de patiënt van het eigen functioneren?

PROMs (Patient Reported Outcome Measures) meten hoe de patiënt zijn/haar eigen functioneren beoordeelt. Dat kan gaan om fysiek, mentaal en sociaal functioneren. De gedachte is dat zorg het functioneren van patiënten moet bevorderen, stabiliseren, of achteruitgang in het functioneren moet remmen. Het Nivel ontwikkelt de vragenlijsten om de kwaliteit van zorg te meten en onderzoekt op welke manieren de resultaten het best zijn te analyseren en te presenteren.

Bekijk ook de Nivel-webinar 'Real world data terug in de praktijk' (dec. 2020)

Door data uit huisartsenpraktijken te combineren met PROMs ontstaat een completer beeld van bepaalde aandoeningen of geneesmiddelen. Bij het derde onderwerp van onze webinar ‘Real world data terug naar de praktijk’ (december 2020) gaan we in op de praktijk van het combineren van data.

Video Onderwerp 3 - Met huisartsen én patiënten naar een completer zorgbeeld (uit de Nivel-webinar ‘Real world data terug in de praktijk’)

Databank videogesprekkenIngevulde vragenlijsten in gesprek met de patiënt nader interpreteren

Vragenlijsten alleen zijn niet genoeg om de patiënt mee te laten praten over zorgkwaliteit, kwaliteitsbeleid en de gevolgen daarvan. De resultaten van de metingen krijgen pas echt betekenis wanneer duidelijk is welke verhalen achter de antwoorden schuilgaan. De verhalen van patiënten zelf zijn vaak heel waardevol, bijvoorbeeld in de vorm van reviews of in de antwoorden op open vragen. Daarmee wordt zichtbaar waar de verbetermogelijkheden zitten. Het is belangrijk dat deze aspecten duidelijk naar voren komen in de analyse en de presentatie van de onderzoeksresultaten, zodat zorgverleners en/of beleidsmakers ook echt iets kunnen met de resultaten.

RadarZelf gebruikmaken van PREMs en PROMs?

PREMs en PROMs zijn bij het Nivel ontwikkeld en kunnen ook door andere organisaties gebruikt worden. Wilt u gebruik maken van onze PREMs en PROMs of wilt u zelf een vragenlijst op maat laten ontwikkelen? Neem dan contact op met Dolf de Boer, programmaleider Zorg vanuit Patiëntenperspectief.

Type patientResultaten PREMs en PROMs van het Nivel

Hieronder vindt u een overzicht van de publicaties en nieuwsberichten.

Onderzoek met PREMs
Onderzoek met PROMs
Ontwikkeling PREM- en PROM-methode


Meer wetenMeer weten?

Wilt u meer weten over onderzoek van het Nivel met betrekking tot PREMs en PROMs? Of wilt u zelf onderzoek doen met óf naar PREMs en PROMs? Neem contact met een van onze onderzoekers:

 

Boer, D. de, Bos, N., Springvloet, L. Dossier PREMs en PROMs: kwaliteit meten vanuit patiëntenperspectief . Uit: www.nivel.nl [Laatst gewijzigd op 19-04-2021; geraadpleegd op 15-06-2021]. URL: https://www.nivel.nl/nl/dossier-prems-en-proms-kwaliteit-meten-vanuit-patientenperspectief