Griepprik: veelgestelde vragen

Wie krijgt een griepprik?
Een griepprik wordt aanbevolen voor de volgende groepen mensen: personen ouder dan 60 jaar,  volwassenen en kinderen met chronische ziekten (o.a. diabetes mellitus, hart-, long- en nierziekten) en/of immuunstoornissen. Ook wordt de griepprik aanbevolen voor verstandelijk gehandicapten, die in een instituut verblijven en voor personen die veel in aanraking komen met bovengenoemde groepen, zoals medische en verplegende staf. Voor personen met een ernstige allergie voor kippeneieren en babies jonger dan 6 maanden wordt de griepprik afgeraden. Zwangeren met een indicatie voor de griepprik kunnen deze gewoon nemen, ook in het eerste trimester van de zwangerschap.

Waarom wordt niet iedereen gevaccineerd tegen griep?
Voor jonge, gezonde volwassenen vormt griep minder gevaar, deze groep hoeft dan ook niet gevaccineerd te worden

Moet ik betalen voor de griepprik?
Voor mensen die tot de risicogroep behoren, en die door de huisarts zijn uitgenodigd, is de griepprik gratis. De kosten van het bezoek aan de huisarts en van het vaccin worden gefinancierd. Zie voor de organisatie en financiering van de jaarlijkse griepvaccinatie-campagne www.rivm.nl/griepprik/ .

Waarom wordt het aanbevolen elk jaar een griepprik te halen?
De hoeveelheid antilichamen na de vaccinatie neemt in de loop van de tijd af. Op een gegeven moment zijn er te weinig antilichamen om adequate bescherming te bieden. Daarnaast ondergaat het griepvirus regelmatig kleine genetische veranderingen. De afweer verkregen door eerdere infecties of de vaccinatie van het vorige jaar beschermen niet noodzakelijkerwijs tegen gemuteerde griepvirussen. Omdat het virus verandert, moet het vaccin elk jaar aangepast worden aan de meest recente virustypen.

Hoe bepaalt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) welke virustypen in het vaccin komen?
Een netwerk van laboratoria over de hele wereld geeft de vier WHO samenwerkende centra voor griep (Atlanta, Londen, Melbourne en Tokio) de mogelijkheid de circulerende virussen te identificeren. De vaccins worden elk jaar aangepast zodat de meest recente griepvirussen in het vaccin voor het volgende jaar zitten.

Waar bestaat het griepvaccin uit?
Het griepvaccin bevat meestal drie verschillende typen geïnactiveerd virus. De virussen worden gekweekt in bevruchte kippeneieren, vervolgens gedood en gezuiverd alvorens het vaccin wordt gemaakt. Globaal genomen levert 1 ei genoeg virus voor 1 vaccin dosis.

Geeft de griepprik bijwerkingen?
De meest voorkomende bijwerking van de griepprik is roodheid en pijn op de plaats van injectie. Daarnaast kunnen in enkele gevallen lichte koorts en pijnlijke spieren optreden. (Zie ook www.lareb.nl)

Hoe werkt de bescherming van de griepprik?
Na de vaccinatie begint het afweersysteem met de productie van antilichamen tegen de virale eiwitten uit het vaccin. Als vervolgens blootstelling met het echte virus plaatsvindt, binden de antilichamen zich aan binnendringende griepvirussen, zodat deze geëlimineerd kunnen worden en het weefsel geen schade (meer) oploopt. Hierdoor worden mensen niet ziek of zijn de klachten minder ernstig.

Wanneer moet je gevaccineerd worden?
Het is lastig om aan te geven wat precies het beste moment voor de griepprik is aangezien het begin van de jaarlijkse epidemie elk jaar varieert. In de noordelijke hemisfeer is de beste tijd om gevaccineerd te worden van half oktober tot half november.

Hoe effectief is het griepvaccin?
Als u de griepprik haalt, is de kans om griep te krijgen kleiner. Hoe goed de griepprik werkt is per jaar en per persoon verschillend. Dit komt onder andere door:

  • hoe goed de griepprik past bij de griepvirussen die er in die winter zijn
  • de afweer van de persoon die de griepprik krijgt

 

De kans op griep na een griepprik is tot 60% kleiner. Een effectiviteit van 60% betekent dat de griepprik er bij 60 van de 100 mensen voor zorgt dat zij geen griep krijgen.

De griepprik beschermt niet 100%. Maar als u toch griep krijgt, zorgt de griepprik er meestal wel voor dat u minder ernstig ziek wordt. Dit is vooral van belang voor mensen die vanwege een aandoening of hun leeftijd een minder goed werkende afweer hebben.

Kun je griep krijgen als je gevaccineerd bent?
Het is mogelijk dat (vooral oudere) mensen toch griep krijgen terwijl ze gevaccineerd zijn (zie ook vorige vraag). Patiënten die toch griep krijgen ondanks een griepprik, zijn meestal minder ernstig ziek en hebben een lagere kans op complicaties van griep, zoals longontsteking, ziekenhuisopname of overlijden.

Waarom wisselt de effectiviteit van de griepprik?
In het voorjaar wordt gestart met het maken van de griepprik. Deskundigen bekijken ieder jaar welke griepvirussen waarschijnlijk gaan komen in de winter. Die virussen worden in de griepprik opgenomen.
Het duurt ongeveer een half jaar om de griepprik te maken. In dit half jaar kunnen nieuwe varianten van griepvirussen ontstaan en griep veroorzaken. Tegen die nieuwe varianten werkt de griepprik mogelijk minder goed. 

Werkt de griepprik bij iedereen even goed?
De griepprik werkt het beste als de persoon die de griepprik krijgt een goede weerstand heeft.
Iemand met een minder goede weerstand maakt minder afweerstoffen tegen het griepvirus. Toch kan iemand met een minder goede weerstand voldoende afweerstoffen maken om beschermd te zijn tegen de griep of de gevolgen van griep.
Juist mensen met een verminderde afweer hebben meer kans dat griep leidt tot ernstige ziekte of zelfs sterfte. Om zich daartegen te beschermen, is het zinvol voor hen om de griepprik te halen. 

Kan ik griep krijgen van de griepprik? 
Nee, de griepprik kan geen griep veroorzaken. Ook niet bij mensen met een minder goede weerstand. In de Nederlandse griepprik zitten dode deeltjes van griepvirussen en daar kunt u geen griep van krijgen. Alleen van een levend griepvirus kunt u griep krijgen.
Sommige mensen kunnen zich een paar dagen na de griepprik wel minder lekker voelen. En bijv. lichte verhoging krijgen. Dit is geen griep, maar een normale reactie van het lichaam op een inenting. Een dergelijke reactie is vergelijkbaar met die bij vaccinatie van jonge kinderen.

Wat is de samenstelling van het griepvaccin voor het jaar 2017/2018?
Voor het seizoen 2017/2018 op het noordelijk halfrond heeft de WHO de volgende vaccinsamenstelling aanbevolen:

  • voor A(H1N1)pdm09: een A/Michigan/45/2015-achtig virus             
  • voor A(H3N2): een A/Hong Kong/4801/2014-achtig virus
  • voor B: een B/Brisbane/60/2008-achtig virus, van de lijn B/Victoria/2/87)