Kwaliteit meten met PREMs en PROMs

Het draait in de gezondheidszorg uiteindelijk altijd om de patiënt. We streven er in Nederland naar om de zorg zo transparant mogelijk te maken en patiënten meer en beter te informeren om zo hun positie binnen de zorg te versterken. Daarnaast is diezelfde patiënt ook een belangrijke informatiebron. PREMs en PROMs worden door het Nivel ontwikkeld om patiënten te bevragen.

Vragenlijsten
PREMS en PROMs zijn vragenlijsten om patiënten te bevragen over hun ervaringen met de gezondheidszorg, de kwaliteit van die zorg, het beleid en hun eigen gedragingen. Ook maken we vragenlijsten over hoe patiënten hun eigen functioneren ervaren en hoe de behandeling daaraan bijdraagt. Dit is een van de manieren om patiënten te betrekken bij de gezondheidszorg.

Deze meetmethoden leveren informatie op die belangrijk is voor beleidsmakers, zorginstellingen, zorgverzekeraars, consumenten- en patiëntenorganisaties en draagt bij aan het verbeteren van de zorg. Ook andere organisatie kunnen gebruik maken van de vragenlijsten.

Patiëntervaringen meten
Vaak gebruiken we vragenlijsten om te polsen hoe patiënten hun zorggebruik ervaren en wat ze vinden van de kwaliteit daarvan. Essentieel daarbij is dat een vragenlijst gaat over de zaken die patiënten belangrijk vinden en dat ze vragen en mogelijke antwoorden goed kunnen interpreteren. Alleen dan levert deze meetmethoden goede antwoorden op.

Het Nivel werkt met focusgroepen waarin patiënten vertellen welke zorgonderwerpen zij belangrijk vinden. Die informatie gebruiken we bij het samenstellen van de vragenlijsten. In cognitieve interviews met specifieke patiënten testen we of vragen begrijpelijk genoeg zijn voordat we ze inzetten.

PREMs
De PREMs (Patiënt Reported Experience Measures) gaat in op de ervaringen van patiënten met zorg en meet zaken als communicatie, bejegening, informatievoorziening, wachttijden en algemeen oordeel over de zorg.

De vragen gaan meestal in op de structuur en processen in de zorg. De trend is dat deze vragenlijsten steeds korter en breder inzetbaar worden en daarmee minder specifiek. Veel PREMS vloeien voort uit de Consumer Quality Index, een grote familie van vragenlijsten voor het meten van patiëntervaringen. Het Nivel stond aan de basis van de deze CQ-Index. De naam CQ gebruiken we nauwelijks nog. Daarvoor in de plaats kwam de term PREMs.

PROMs
PROMs,  Patient Reported Outcome Measures, gaan in op hoe de patiënt zijn eigen functioneren beoordeelt. Dat kan gaan om fysiek, mentaal en sociaal functioneren.

De gedachte is dat zorg het functioneren van patiënten moet bevorderen, stabiliseren, of achteruitgang in het functioneren moet remmen. Het Nivel ontwikkelt de vragenlijsten om de kwaliteit van zorg te meten en onderzoekt op welke manieren de resultaten het best zijn te analyseren en te presenteren.

Meten en interpreteren
Vragenlijsten alleen zijn niet genoeg om de patiënt mee te laten praten over zorgkwaliteit, kwaliteitsbeleid en de gevolgen daarvan. De resultaten van de metingen krijgen pas echt betekenis wanneer duidelijk is welke verhalen van patiënten erbij horen. Dan wordt zichtbaar waar de verbetermogelijkheden zitten. Het is belangrijk dat deze aspecten duidelijk naar voren komen in de analyse en de presentatie van de onderzoeksresultaten, zodat zorgverleners en/of beleidsmakers ook echt iets kunnen met die resultaten.

De verhalen van patiënten zelf zijn vaak heel waardevol, bijvoorbeeld in de vorm van reviews of in de antwoorden op open vragen.

Zelf gebruik maken van PREMs en PROMs?
PREMs en PROMs zijn bij het Nivel ontwikkeld. Ze kunnen ook door andere organisaties gebruikt worden. Wilt u gebruik maken van onze PREMs en PROMs of zelf een vragenlijst op maat laten ontwikkelen? Neem dan contact met ons op.

Dr. Dolf de Boer, Programmaleider Zorg vanuit patiëntperspectief
030-2729658 of per e-mail d.deboer@nivel.nl

Dr. Mattanja Triemstra, Senior onderzoeker Patiëntenperspectief/ Vraaggestuurde zorg
030-2729822 of per e-mail m.triemstra@nivel.nl

Dr. Nanne Bos,  Senior onderzoeker Kwaliteit van zorg vanuit Patiënten Perspectief
030 272 9635 of per e-mail n.bos@nivel.nl