Griep: veelgestelde vragen

Wat is griep precies? Hoe ernstig is het hebben van griep? Hoe wordt bepaald of je griep hebt? Hoe is griep te onderscheiden van een gewone verkoudheid? Antwoorden op deze vragen en meer vragen over griep vindt u hieronder.

Griep: veelgestelde vragen

Coronavirus
De symptomen van het nieuwe coronavirus lijken op die van griep: koorts en luchtwegklachten, zoals hoesten of kortademigheid.

Op Corona Actueel vindt u alle informatie over Nivel-onderzoek met betrekking tot het coronavirus en de corona-uitbraak. 

Wekelijkse monitoring

Symptomen griepvirusSymptomen griepvirus
De meest voorkomende symptomen van griep zijn: een plotseling begin met koorts, koude rillingen, hoofdpijn, spierpijn en een droge hoest. De hoest kan lang aanhouden, de overige klachten verdwijnen meestal na twee tot zeven dagen.

Griep: veelgestelde vragenWat is griep?
Griep is een acute luchtweginfectie die veroorzaakt wordt door verschillende griepvirussen. De meest voorkomende symptomen van ongecompliceerde griep zijn: een plotseling begin met koorts, koude rillingen, hoofdpijn, spierpijn en een droge hoest. De hoest kan lang aanhouden, de overige klachten verdwijnen meestal na 2-7 dagen.

Griep: veelgestelde vragenHoe ernstig is griep?
Voor de meeste mensen is griep slechts een vervelende ervaring, maar enkelen kunnen er ernstig ziek van worden. De meest voorkomende complicaties van griep zijn bronchitis en longontsteking. Voor behandeling hiervan kan een ziekenhuisopname noodzakelijk zijn. Griep is vooral riskant voor bejaarden en chronisch zieken zoals hart-, long-, suikerpatiënten en patiënten met een verstoorde immuniteit. Echter, tijdens de pandemieën in 1918 en 2009 (zie verder), waren het vooral de jonge, gezonde mensen die erg ziek werden.

Griep: veelgestelde vragenHoe bepaalt de dokter of je griep hebt?
In het algemeen baseert de arts de diagnose op een combinatie van symptomen, zoals hoge koorts, keelpijn, kriebelhoest, spierpijn en malaise. Het kan echter lastig zijn om griep te onderscheiden van andere luchtweginfecties. Tijdens een griepepidemie blijkt ongeveer de helft tot driekwart van de mensen met symptomen van griep daadwerkelijk geïnfecteerd te zijn met een griepvirus, ook influenzavirus genoemd. Of je echt griep hebt, kan onderzocht worden door een neus- of keelwat af te nemen en deze in het laboratorium te testen op aanwezigheid van een griepvirus. Echter, de uitslag van zo’n monster komt vaak als de patiënt weer beter is en heeft voor de behandeling meestal geen consequenties.

Griep: veelgestelde vragenHoe is griep te onderscheiden van een gewone verkoudheid?
Veel mensen verwarren de gewone verkoudheid met griep. Griep is echter meestal een ernstiger ziekte dan een verkoudheid en gaat gepaard met koorts. De symptomen van een gewone verkoudheid verdwijnen in het algemeen sneller en complicaties zoals een longontsteking komen slechts zelden voor.

Griep: veelgestelde vragenWat zijn de symptomen van een gewone verkoudheid?
De symptomen van een verkoudheid zijn: een loopneus, niezen, waterige ogen en keelpijn. Deze symptomen zijn beperkt tot het bovenste deel van de luchtwegen. Hoge koorts en spierpijn zijn in het algemeen niet geassocieerd met een verkoudheid en wel met griep.

Griep: veelgestelde vragenZijn er virussen die wat betreft de symptomen op griep lijken?
Ja. Een infectie met het rhinovirus, respiratoir syncytieel virus (RSV), para-influenzavirus of adenovirus geeft symptomen die ook vaak voorkomen bij infectie met een griepvirus.
 
Griep: veelgestelde vragenIs griep te voorkomen?
De enige bewezen efficiënte methode van preventie is vaccinatie. Antivirale medicijnen zouden ook griep kunnen voorkomen (als profylaxe), maar deze worden in principe gereserveerd voor een pandemie, omdat er anders toenemende resistentievorming op zou kunnen treden.
 
Griep: veelgestelde vragenHoe komt het dat mensen vooral in de winter griep krijgen?
Een griepvirus gedijt beter bij lage temperaturen en in droge lucht. Verder zitten mensen in het winterseizoen veel en dicht bij elkaar in kleine ruimten, wat de verspreiding van het virus vergemakkelijkt.

Griep: veelgestelde vragenHoe verspreidt het griepvirus zich?
Het virus verspreidt zich via hele kleine druppeltjes in de lucht tijdens hoesten of niezen en via de handen.
 
Griep: veelgestelde vragenHoe lang is een persoon besmettelijk?
De besmettelijke periode is voor volwassenen 3-5 dagen vanaf het begin van symptomen en tot 7 dagen voor jonge kinderen.
 
Griep: veelgestelde vragenWat is de behandeling tegen griep?
Als je griep hebt, kun je een pijnstiller zoals paracetamol gebruiken om hoofdpijn en spierpijn te verlichten en de koorts te verminderen. Meer informatie over medicatie:

  • De nieuwste categorie medicijnen tegen griep zijn de neuraminidaseremmers. Deze grijpen in op de virusvermeerdering. Neuraminidaseremmers kunnen de ziekteperiode verkorten met 1 à 2,5 dagen en de kans op complicaties verminderen, mits binnen 48 uur na het verschijnen van de eerste symptomen de behandeling gestart wordt.
  • Op dit moment zijn zanamivir (Relenza®) en oseltamivir (Tamiflu®) geregistreerd voor het behandelen en voorkómen van influenza in Europa. Ze worden echter gereserveerd voor gebruik bij patiënten met een verhoogd risico op complicaties van griep, in verband met snelle resistentievorming.
  • In het seizoen 2007/2008 bleek in Nederland 27% van de influenza A-virussen resistent voor de neuraminidaseremmer oseltamivir. Ook zijn het geen onschuldige middelen, zoals wel eens gedacht wordt. Bij overgevoeligheid voor het middel kunnen ernstige gedragsveranderingen en ademhalingsproblemen optreden. Deze medicijnen kunnen in Nederland daarom alleen verkregen worden via de huisarts of specialist.
  • Zij zijn géén vervanging voor de jaarlijkse griepprik. De griepprik blijft de meest effectieve manier om griep te voorkomen.

Griep: veelgestelde vragenHoeveel mensen krijgen per jaar griep?
Het aantal mensen dat per jaar griep krijgt, is afhankelijk van de ernst van de epidemie. De schatting is dat ongeveer 10-15% van de mensen over de hele wereld per jaar griep krijgen. Tijdens grote epidemieën kan dit oplopen tot 50%. Op basis van Nederlandse gegevens is geschat hoeveel mensen griep hebben gehad de afgelopen vijf winterseizoenen. In het griepseizoen 2016/2017 zijn ongeveer 500.000 mensen ziek geworden door de griep. Het griepseizoen 2016/2017 was daarmee een gemiddeld griepseizoen in vergelijking met de vier voorgaande seizoenen.

Griep: veelgestelde vragenWat is een epidemie?
Er wordt gesproken van een epidemie wanneer het aantal gevallen van griep in een bepaald gebied gedurende een bepaalde periode aanzienlijk hoger is dan de rest van het jaar.
 
Griep: veelgestelde vragenWat is een pandemie?
Een pandemie is een wereldwijde epidemie die wordt veroorzaakt door een nieuwe virusvariant. Een nieuw subtype wordt gekarakteriseerd door een grote verandering in de eiwit antigenen op het oppervlak van het virusdeeltje. Omdat de meeste mensen niet de kans hebben gehad immuun te worden tegen dit nieuwe virus, kan er wijdverspreide infectie plaatsvinden. Pandemieën kunnen alleen plaatsvinden door een nieuw subtype van het griepvirus type A.
 
Griep: veelgestelde vragenWanneer is de volgende pandemie?
Dit is niet te zeggen. In de 20ste eeuw waren er ernstige pandemieën:

  • de Spaanse griep in 1918
  • de Aziatische griep in 1957
  • de Hong Kong griep in 1968
  • de Mexicaanse griep in 2009, een minder ernstige pandemie met influenza AH1N1
  • de COVID-19-uitbraak, ook wel het coronavirus genoemd, die eind 2019 begon en waarvan we de impact nog niet kunnen overzien.

Griep: veelgestelde vragenZal een volgende pandemie tijdens de winter komen?
Over de periode waarin de nieuwe corona-pandemie heerst, kunnen we nog geen uitspraak doen, anders dan dat het in december 2019 in China is begonnen. Een pandemie hoeft niet per se in de winter op te treden, het kan op ieder moment in het jaar gebeuren. De beruchte Spaanse griep is begonnen in maart-juli 1918; de meeste doden vielen wel in de winter van 1918-1919. Ook de pandemie van 2009 openbaarde zich op wereldniveau in de zomer en veroorzaakte vanaf half oktober een epidemie in Nederland.

Griep: veelgestelde vragenHoe wordt de stand van zaken over griep gemeten?
De Peilstations van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn, ongeveer 40 huisartspraktijken verspreid over Nederland, sturen het hele jaar door wekelijks neus- en keelwatten van patiënten met griepachtige aandoeningen naar het RIVM voor nader onderzoek. Zo houden we voortdurend een vinger aan de pols met betrekking tot de frequentie van griep, de verspreiding van griep over het land en de virussen die griep veroorzaken. De stand van zaken wordt gedurende het griepseizoen wekelijks gerapporteerd op de Nivel-website