Huisartsen

Omvang gegevensverzameling en geografische spreiding

In 2017 zijn er in het kader van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn in totaal gegevens verzameld in ongeveer 500 huisartspraktijken. Er vinden kwaliteitscontroles plaats op correctheid en volledigheid van deze verzamelde gegevens waarna analyses uitgevoerd worden. Als gevolg van de kwaliteitschecks wordt er gerapporteerd over gegevens uit ongeveer 420 praktijken met 1,7 miljoen ingeschreven patiënten. Het gerapporteerde aantal patiënten en praktijken kan per analyse verschillen. Het onderstaand kaartje laat de geografische spreiding zien van de deelnemende huisartsenpraktijken.

Representativiteit
De patiënten uit praktijken die deelnemen aan Nivel Zorgregistraties Eerste Lijnvormen een goede afspiegeling van de Nederlandse populatie. Qua type huisartsenpraktijk is er een oververtegenwoordiging van groepspraktijken, en een ondervertegenwoordiging van solo praktijken. (http://www.nivel.nl/beroepen-in-de-gezondheidszorg). Praktijken in niet stedelijke en matig stedelijke gebieden zijn enigszins oververtegenwoordigd, praktijken in sterk stedelijke gebieden zijn iets ondervertegenwoordigd. Zoals te zien in tabel 2 en 3 komt de leeftijds- en geslachtsverdeling van alle bij Nivel Zorgregistratie ingeschreven patiënten overeen met die van de Nederlandse populatie.

Aard van de gegevens
De gegevens die voor Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn worden verzameld zijn gegevens die iedere huisarts routinematig, als onderdeel van het zorgproces, vastlegt in zijn elektronisch medisch dossier  

  • Contacten en verrichtingen zoals gedeclareerd bij zorgverzekeraars
  • Gepresenteerde gezondheidsproblemen in de vorm van de door de huisarts gestelde diagnose (ICPC code)
  • Voorgeschreven geneesmiddelen met bijbehorende diagnose
  • Verwijzingen naar de tweede lijn (incl. verwijsdiscipline) en bijbehorende diagnose (verwijsindicatie)
  • Laboratoriumuitslagen en andere z.g. meetwaarden
  • Patiëntkenmerken: vier cijfers van postcode van het woonadres; geboortejaar; geslacht

Voor meer informatie hierover zie de Specificatie gegevensverzameling

Berekening van de cijfers
De gerapporteerde cijfers van de huisartsenzorg worden voor ieder onderdeel op dezelfde manier berekend. De cijfers over het aantal contacten, verwijzingen, aantal geneesmiddelen en gezondheidsproblemen worden berekend ten opzichte van het aantal ingeschreven patiënten in de huisartsenpraktijk. Dit cijfer is gebaseerd op het (deel van het) jaar waarin de patiënt is ingeschreven in de huisartsenpraktijk.

Vergelijkbaarheid van gegevens
Deelnemers aan Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn maken gebruik van verschillende softwarepakketten:

Het Nivel stelt extractiespecificaties op voor de softwareleveranciers, waarin staat welke gegevens gewenst zijn. De softwareleveranciers vervaardigen vervolgens de extractie-programmatuur en komt via een Trusted Third Party bij het Nivel binnen. Het vergelijkbaar maken van gegevens (semantische integratie van de verschillende extracties) vindt bij het Nivel plaats.


Kwaliteitscontrole
De gegevens van de deelnemende huisartsenpraktijken zijn niet altijd correct en volledig. Het Nivel checkt de volledigheid en correctheid van de gegevens op een aantal punten alvorens deze te gebruiken voor analyses en rapportage. Gegevens van sommige huisartsenpraktijken kunnen niet voor alle analyses worden gebruikt en worden derhalve uit bepaalde analyses weggelaten; hierdoor kan het voorkomen dat de resultaten voor verschillende onderdelen niet altijd gebaseerd zijn op hetzelfde aantal praktijken en ingeschreven patiënten.


Kwaliteitsindicatoren
De gegevens van de deelnemende huisartsenpraktijken zijn niet altijd correct en volledig. Het Nivel checkt de volledigheid en correctheid van de gegevens op een aantal punten alvorens deze te gebruiken voor analyses en rapportage. Gegevens van sommige huisartsenpraktijken kunnen niet voor alle analyses worden gebruikt en worden derhalve uit bepaalde analyses weggelaten; hierdoor kan het voorkomen dat de resultaten voor verschillende onderdelen niet altijd gebaseerd zijn op hetzelfde aantal praktijken en ingeschreven patiënten.


Kwaliteitsindicatoren huisartsenzorg
Kwaliteitsindicatoren voor de zorg aan patiënten met diabetes mellitus, COPD, astma en hart- en vaatziekten zijn berekend met behulp van gegevens uit elektronische patiëntendossiers van huisartsen. Daarbij is uitgegaan van de beschrijving van indicatoren door het NHG, die hier te vinden zijn op de website van het NHG:

  • Diabetes Mellitus: Indicatoren diabetes, versie 1.4, publicatiedatum 3 november 2012
  • COPD: Indicatoren COPD, versie 1.3, publicatiedatum 9 oktober 2012
  • Hart- en vaatziekten: Cardiovasculair risicomanagement bij patiënten met bekende Hart- en Vaatziekten (HVZ), versie 1.4, publicatiedatum 9 oktober 2012
  • Astma: Astma bij volwassenen versie 1.2, publicatiedatum 6 september 2011

Het cijfer achter de beschrijving van de indicatoren in de tabellen correspondeert met de gebruikte nummers in de NHG-documentatie.


Afwijkende definitie van de patiëntenpopulaties
In de NHG-definities worden alleen patiënten meegenomen waarbij de huisarts de hoofdbehandelaar is. De registratie van de hoofdbehandelaar wordt echter niet altijd goed geregistreerd in het HIS. Daarom is er voor gekozen om alle patiënten te selecteren die een volledig jaar ingeschreven hebben gestaan in de praktijk met de betreffende aandoening en tot de gedefinieerde leeftijdsgroep behoren.
 
Welke gegevens hebben we gebruikt?
Voor het bereken van de kwaliteitsindicatoren worden de volgende gegevens uit het HIS van de huisarts gebruikt:

  • ICPC-gecodeerde contacten en ziekte-episodes
  • ATC-gecodeerde prescripties
  • Diagnostische bepalingen 


Selectie van huisartsenpraktijken
Kwaliteitsindicatoren zijn voor 2013 berekend op basis van gegevens van 343 huisartsenpraktijken met daarin 80.519 astma patiënten, 26.753 COPD patiënten, 64.289 diabetes patiënten en 64.342 patiënten met hart- en vaatziekten. De selectie van huisartsenpraktijken is gebaseerd op zowel de kwaliteit van registratie van ICPC codes als de volledigheid van meetwaarden uit het diagnostisch dossier.
 
Interpretatie van de cijfers
Indicatorscores zijn berekend op praktijkniveau. In de tabellen zijn naast de gemiddelde scores van de 343 huisartsenpraktijken ook de mediane waarde en de spreiding tussen de praktijken weergegeven. De spreidingsmaat betreft de waarde van het 10de en 90ste percentiel.
Per indicator is aangegeven of het om een proces- of uitkomstindicator gaat. Bij procesindicatoren gaat het over de volledige patiëntenpopulatie, tenzij anders vermeld. Bij uitkomstindicatoren worden de cijfers altijd weergegeven voor de subgroep waar de betreffende meting bij is uitgevoerd. Zo bestaat de subgroep van indicator 36 van diabetes mellitus (% met HbA1c < 53 mmol/mol (36)) alleen uit diabetespatiënten waarbij een HbA1c-meting is uitgevoerd.


Verwijzingen
De gegevens over verwijzingen naar de tweede lijn zijn gebaseerd op verwijsgegevens die het Nivel sinds september 2014 van ZorgDomein ontvangt. ZorgDomein is een externe applicatie dat het verwijsproces faciliteert. Veel huisartsen maken gebruik van ZorgDomein voor het aanmaken en versturen van een verwijsbrief naar een medisch specialist. De verwijscijfers over 2014 zijn gebaseerd op gegevens over het laatste kwartaal van dat jaar. De verwijscijfers zijn vervolgens vermenigvuldigd met vier, om een schatting te maken van het aantal verwijzingen over het hele jaar 2014. De verwijscijfers vanaf 2015 zijn gebaseerd op gegevens over het hele jaar.

 

Boersma-van Dam ME, Weesie YM, Hek K, Davids RN, Winckers MLJJ, Korteweg L, de Leeuw-Stravers E, Urbanus TLF, Schermer TRJ, Nielen MMJ. Zorg door de huisarts. Uit: Zorg door de huisarts - Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn: Jaarcijfers 2017 en trendcijfers 2011-2017. Verantwoording cijfers huisartsenzorg. Uit: Nivel Zorgregistraties eerste lijn [internet]. 2019 [Laatst gewijzigd op 29-05-2019; geraadpleegd op 24-06-2019]. URL: www.nivel.nl/nl/nivel-zorgregistraties-eerste-lijn/huisartsen