Cijfers huisartsen - Voorgeschreven geneesmiddelen

Welke patiënten krijgen door de huisarts een geneesmiddel voorgeschreven? Welke geneesmiddelen schrijft de huisarts het meest voor? Wat zijn de meestvoorkomende indicaties voor voorschrijvingen? Deze informatie vindt u op deze pagina. 

Onze cijfers over door de huisarts voorgeschreven geneesmiddelen zijn onderverdeeld in:

  • Onderdeel 1: Aantal patiënten met één of meer geneesmiddelenvoorschriften
  • Onderdeel 2: Meest voorgeschreven geneesmiddelen
  • Onderdeel 3: Indicaties op basis waarvan huisartsen voorschrijven
     

Samengevat: Kernpunten voorgeschreven geneesmiddelen, 2019 en voorgaande jaren
Wat valt op, als we alle verschillende overzichten op deze pagina overzien:

  • Aantal patiënten met één of meer voorgeschreven geneesmiddelen: ongeveer 90% van de bij de huisarts ingeschreven patiënten van 65 jaar en ouder krijgt in 2019 één of meer geneesmiddelvoorschriften.
  • Aantal patiënten met een voorgeschreven antibioticum: het percentage patiënten dat een antibioticum krijgt voorgeschreven is de afgelopen jaren licht gedaald.
  • Meest voorgeschreven geneesmiddel door de huisarts: zo’n 16% van de ingeschreven patiënten in de huisartsenpraktijk krijgt ten minste één keer per jaar een maagzuurremmer voorgeschreven. Dit is daarmee in 2019, net als in de periode 2015-2018, het meest voorgeschreven geneesmiddel.
  • Meestvoorkomende indicatie voor voorschrijven: hypertensie is in elke leeftijdsgroep de meest voorkomende indicatie voor het voorschrijven van een geneesmiddel.

NB Onze cijfers over geneesmiddelen die zijn voorgeschreven in de huisartsenpraktijk zijn gebaseerd op codes uit het Anatomisch Therapeutisch Chemische Classificatiesysteem (ATC), die worden geregistreerd in de huisartsenpraktijk.


Geneesmiddelenmonitor: alle factsheets van de reeksOnderdeel 1: Aantal patiënten met één of meer geneesmiddelenvoorschrijvingen
Wat valt op, als we de tabellen hieronder bekijken:

Kernpunten patiënten met één of meer geneesmiddelenvoorschrijvingen, 2015-2019

  • Ruim de helft van de kinderen in de leeftijd tot 18 jaar, ruim twee derde van de volwassenen tussen 18 en 64 jaar en ruim 90% van de 65-plussers krijgen minimaal één voorschrift van de huisarts in 2019. Dit percentage loopt in de alleroudste leeftijdsgroep, 85 jaar en ouder, op tot 96%.
  • Het totaal aantal bij de huisarts ingeschreven patiënten dat één of meer voorschriften per jaar krijgt, is sinds 2015 stabiel gebleven.
  • Maagmiddelen, waaronder de maagzuurremmende middelen, worden zeer frequent voorgeschreven. Het totale percentage lijkt de laatste jaren redelijk stabiel; rond 16%. Van de patiënten die 75 jaar en ouder zijn, krijgt ongeveer de helft in 2019 een maagmiddel voorgeschreven.
  • Het aantal patiënten dat cholesterolverlagers krijgt& voorgeschreven ligt sinds 2015 op ongeveer 12%.

Specifiek: Patiënten met een of meer voorschrijvingen voor antibiotica
Afgelopen jaren is er veel aandacht geweest voor het terugdringen van antibioticagebruik. Voor antibiotica, benzodiazepines, maagmiddelen en cholesterolverlagers is daarom apart berekend aan hoeveel patiënten deze werden voorgeschreven in 2015-2019.

  • Na een lichte stijging in antibiotica voorschrijven in 2015 daalde het percentage patiënten dat een antibioticum kreeg voorgeschreven in de jaren erna.
  • Het percentage patiënten dat een benzodiazepine krijgt voorgeschreven is sinds 2015 iets afgenomen, met name in de hoogste leeftijdsgroepen.


Tabel: Percentage patiënten met minimaal één voorschrift bij de huisarts per jaar

Tabel: Percentage patiënten met minimaal één voorschrift van een antibioticum

Geneesmiddelenmonitor: alle factsheets van de reeksOnderdeel 2: Meest voorgeschreven geneesmiddelen
Wat valt op, als we de tabel hieronder bekijken:

Kernpunten meest voorgeschreven middelen, 2019 en voorgaande jaren

  • In 2019 krijgt ruim 16% van de patiënten ingeschreven in een huisartsenpraktijk een maagzuurremmer voorgeschreven. Maagzuurremmers zijn daarmee het meest voorgeschreven middel in de huisartsenpraktijk.
  • Ook in de jaren 2015-2018 zijn maagzuurremmers één van de meest voorgeschreven middelen.
  • NSAIDs (ontstekingsremmende pijnstillers) en cholesterolverlagers staan ook elk jaar in de top-3 van meest voorgeschreven geneesmiddelen. Deze top-3 is sinds 2015 stabiel.

NB De top-10 geneesmiddelvoorschriften is gebaseerd op 'niveau 3' van de ATC-codering (therapeutische/farmacologische subgroep).

 

Tabel: Top-10 van geneesmiddelvoorschriften in 2019

Meest voorgeschreven geneesmiddelen naar leeftijd, 2019
Per leeftijdsgroep is er wel verschil te zien in de meest voorgeschreven geneesmiddelen.
Wat valt op, als we de tabel met de top-10 voorgeschreven geneesmiddelen naar leeftijdsgroep hieronder bekijken:

Aantal geneesmiddelvoorschriften naar leeftijdsgroep, 2019

  • Aan kinderen worden voornamelijk antibiotica voorgeschreven.
  • Bij jongvolwassenen staan, zoals kan worden verwacht, hormonale anticonceptiva op nummer 1 van meest voorgeschreven geneesmiddelen.
  • Voor patiënten vanaf 45 jaar maakt deze plaats voor maagzuurremmende middelen en geneesmiddelen voor het hart- en vaatstelsel.


Tabel: Top-10 geneesmiddelvoorschriften naar leeftijdsgroep, 2019
Klik op de afbeelding om om de tabel te openen.


Geneesmiddelenmonitor: alle factsheets van de reeksOnderdeel 3: Indicaties op grond waarvan de huisarts voorschrijft
Wat valt op, als we de tabel hieronder bekijken:

Kernpunten indicaties voor voorschrijven, 2019 en voorgaande jaren

  • Voor patiënten in de leeftijdsgroep van 45 jaar en ouder staan geneesmiddelen voor hoge bloeddruk op nummer 1.
  • Ook medicatie voor diabetes wordt aan veel patiënten in deze leeftijdsgroep voorgeschreven.
  • Bij 0- tot 17-jarigen staan geneesmiddelen tegen eczeem, impetigo en hooikoorts bovenaan.
  • Bij 18- tot 45-jarigen zijn dit anticonceptiemiddelen en hooikoortsmiddelen.
  • Door de jaren heen is de top-2 heel stabiel voor alle leeftijdsgroepen.

NB Om de cijfers hieronder te berekenen hebben wij 201 huisartsenpraktijken geselecteerd die voldoende diagnoses bij prescripties registreren. In totaal was bij 76% van de prescripties een diagnose geregistreerd.
 

Tabel: Meest voorkomende gezondheidsproblemen waarvoor een geneesmiddel wordt voorgeschreven, naar leeftijd (% van ingeschreven patiënten), 2019
Klik op de afbeelding om de tabel te openen.


Gebruikte methode weekcijfers aandoeningen: Surveillance en PeilstationsBron en verantwoording cijfers huisartsenzorg
Alle cijfers die we bij 'Cijfers zorgverlening huisartsenzorg' presenteren, komen voort uit het analyseren van de gegevens die Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn verzamelt bij aangesloten huisartsenpraktijken.
De cijfers van het zorggebruik in 2019 zijn alleen online beschikbaar. Ze zijn gebaseerd op gegevens van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn van ongeveer 421 huisartsenpraktijken met in totaal ongeveer 1,8 miljoen ingeschreven patiënten. Het gerapporteerde aantal patiënten en praktijken kan per analyse verschillen. Bij deze cijfers zijn de aanvullende gegevens die de Peilstations verzamelen niet meegenomen.
Bij Methode vaststellen cijfers zorgverlening huisartsen vindt u informatie over onze werkwijze bij het vaststellen van de cijfers.

Nielen, M., Hek, K., Korevaar, J., Dijk, L. van, Weesie, Y. Cijfers huisartsen - Voorgeschreven geneesmiddelen. Uit: www.nivel.nl [Laatst gewijzigd op 15-03-2021; geraadpleegd op 22-06-2021]. URL: https://www.nivel.nl/nl/nivel-zorgregistraties-eerste-lijn/voorgeschreven-geneesmiddelen