De positie van patiënten in de zorg

Uit de wetenschappelijke literatuur blijkt dat mensen niet altijd of maar gedeeltelijk actief keuzes willen maken in de zorg en ook dat het keuzeproces niet altijd rationeel en logisch verloopt. Het NIVEL wil verder inzicht krijgen in het keuzeproces, met aandacht voor de informatie die mensen gebruiken (hoeveelheid, vorm en inhoud) en de manier waarop die informatie wordt gebruikt bij de overwegingen en keuze voor een bepaalde behandeling of aanbieder. Ook worden andere determinanten bestudeerd die van invloed zijn op dit proces, zoals de mate van vertrouwen tussen patiënt en zorgverlener en de mondigheid van de patiënt.
De stelselwijziging heeft geleid tot meer aandacht voor de keuzemogelijkheden van patiënten. Eerder was al een groot aantal patiëntenwetten van kracht geworden, zoals de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst, de Wet klachtrecht Zorginstellingen, de Wet Medezeggenschap Cliënten Zorgsector. Deze wetten hebben de positie van patiënten in de zorg verstevigd. Op dit moment wordt de basis gelegd voor een nieuwe wet, de Wet cliëntenrechten zorg, die de rechten van de cliënt bundelt in één wettelijke regeling. Het werk is echter nog niet af. Op het gebied van het klachtrecht liggen belangrijke verbeterpunten. Het NIVEL bekijkt hoe het klachtrecht kan bijdragen aan de genoegdoening van klagers, en het recht op verantwoorde zorg en continuïteit van zorg.
Een derde thema betreft het onderwerp zeggenschap, zowel binnen de behandelingsrelatie als bij het medisch wetenschappelijk onderzoek met mensen.