Wat is VOICE

VOICE = Verpleegkundigen-Ouderen In ChemotherapiE

Dit onderzoek richt zich op de communicatie tussen oncologieverpleegkundigen en oudere patiënten met kanker tijdens het gesprek waarin de patiënt wordt voorbereid op een behandeling met chemotherapie.

Belang goede voorlichting

Omdat kanker vooral voorkomt in de leeftijd boven de zestig jaar, zal een groeiend aantal ouderen in aanraking komen met medische behandeling waaronder chemotherapie. Goede communicatie wordt beschouwd als een essentieel onderdeel van de zorgverlening aan ernstig zieke patiënten. Iemand die een zware behandeling zoals chemotherapie moet ondergaan, heeft behoefte aan informatie en emotionele ondersteuning en daarbij zijn communicatieve vaardigheden van groot belang. Goede voorlichting leidt tot betere resultaten van de zorg. Patiënten zijn meer tevreden en met de juiste begeleiding beter in staat de informatie te bevatten en te onthouden. En ze kunnen beter omgaan met de negatieve gevolgen van de ziekte en behandeling. Dat betekent dat communicatie niet alleen bijdraagt aan de kwaliteit van zorg, maar indirect van invloed is op het beloop van de ziekte.
Voorlichting aan ouderen (≥65 jaar) vraagt om specifieke vaardigheden en middelen, onder meer omdat veel ouderen minder informatie tegelijk kunnen bevatten, meer moeite hebben met medisch taalgebruik, meer specifieke medische problemen hebben en vaker dan jongeren problemen hebben met zien en horen. Oncologieverpleegkundigen spelen een belangrijke rol in de voorbereiding van een patiënt op behandeling.
 
Project VOICE (2008)
Tot dusver was het onduidelijk of de voorlichting voorafgaand aan een behandeling, zoals chemotherapie, optimaal was afgestemd op de behoeften van de oudere patiënt.
Door middel van observatie en analyse van video-opnamen van voorlichtingsgesprekken tussen verpleegkundigen en oudere patiënten met kanker (onder 150 verpleegkundigen verdeeld over 8 ziekenhuizen), en bijbehorende vragenlijsten, is inzicht verkregen in:
- wat oudere patiënten kunnen reproduceren van gegeven adviezen na een voorlichtingsgesprek over chemotherapie (‘recall van informatie’);
- de behoeften aan steun en informatie van ouderen die voor de eerste keer chemotherapie krijgen;
- de mate waarin deze behoeften aansluiten op datgene wat daadwerkelijk in het gesprek door de verpleegkundige aan de orde wordt gesteld;
- de signalen die oudere patiënten en hun naaste(n) tijdens het voorlichtingsgesprek geven en de wijze waarop verpleegkundigen hierop reageren.

Op basis van deze resultaten is een aangepaste richtlijn voor de voorlichting aan ouderen met kanker – voorlichting-op-maat – ontwikkeld en geïmplementeerd in vijf ziekenhuizen. In het nieuwe voorlichtingsmodel wordt de voorlichting gegeven vanuit het perspectief en de behoeften van patiënten en naasten, en wordt minder informatie in één keer verstrekt.
In de nameting zijn de effecten van deze manier van voorlichten onderzocht. Primair werd gekeken naar 1) de kwaliteit van de communicatie van de verpleegkundige, en 2) de volgende patiënten uitkomsten: inbreng van de patiënt, onthouden/kunnen reproduceren van informatie, angst en tevredenheid. Hieruit kwam naar voren dat er meer over realistische verwachtingen gesproken, minder (niet van toepassing zijnde) informatie verstrekt en patiënten gingen meer vragen stellen. De resultaten van het onderzoek en de interventie zijn te vinden onder het kopje ‘Voorlichting aan ouderen’.