Publicatie

Publication date

Mind the Safety Net. Socioeconomic Inequalities in out-of-hours primary care use.

Jansen, T. Mind the Safety Net. Socioeconomic Inequalities in out-of-hours primary care use. Utrecht: Nivel, 2020.
Download the PDF
Sociaaleconomische verschillen in gezondheid en leefstijl zijn terug te zien in verschillende patronen van zorggebruik tussen sociaaleconomische groepen. Een hogere sociaaleconomische status (SES) is gerelateerd aan een betere algemene gezondheid en meer gepast gebruik van gezondheidszorg dan lage SES. Zowel iemands gezondheid als zorggebruik worden over het algemeen echter steeds ongunstiger met elke trede die iemand lager staat in de sociaaleconomische rangorde. Zo gebruiken mensen met een lagere SES vaak meer acute gezondheidszorg dan mensen met een hoge SES. Het gebruik van acute zorg belemmert echter continuïteit en afstemming van zorg en een holistische persoonsgerichte aanpak, waar juist sociaaleconomisch kwetsbare mensen, met hun vaak gecompliceerdere gezondheidsproblemen, baat bij hebben. Verschillend gebruik van gezondheidszorg tussen sociaaleconomische groepen kan daarom sociaaleconomische gezondheidsverschillen versterken.
Hoewel voor veel landen gelijke zorg voor een gelijke zorgbehoefte een belangrijk beleidsdoel is in de organisatie van gezondheidszorg, heeft de manier van organiseren invloed op de mate van gelijkheid die het systeem voortbrengt. De wijze waarop de gezondheidszorg is ingericht, beïnvloed het verkleinen dan wel vergroten van gezondheidsverschillen in de toegankelijkheid en het gebruik van zorg. In landen met een sterke eerstelijns gezondheidszorg, zoals in Nederland, zijn sociaaleconomische gezondheidsverschillen betrekkelijk klein maar niet afwezig. Een beter begrip van de omvang van sociaaleconomische verschillen in het gebruik van acute gezondheidszorg, maakt het mogelijk om gerichter de juiste zorg op de juiste plek te kunnen bieden en bevordert duurzaam gebruik van beschikbare middelen. Ons onderzoek is daarom gericht op sociaaleconomische verschillen in het zorggebruik via de huisartsenpost (HAP). De HAP is een uitbreiding van de huisartsendagzorg voor acute maar niet levensbedreigende zorgvragen in de avond, nacht en het weekend.
Het overkoepelende doel van dit proefschrift is het kwantificeren van sociaaleconomische verschillen in het gebruik van de HAP in Nederland vanuit verschillende invalshoeken, het bestuderen van verschillen in de tijd en vaststellen of sociaaleconomische verschillen in gebruik van de HAP gedeeltelijk kunnen worden verklaard door gezondheidsvaardigheden.

Uit het doel volgen drie onderzoeksvragen:
1. In welke mate bestaan er sociaaleconomische gezondheidsverschillen in het gebruik van de huisartsenpost?
2. Hoe zag de tijdsontwikkeling in het gebruik van de huisartsenpost eruit voor verschillende sociaaleconomische groepen?
3. In hoeverre kunnen sociaaleconomische verschillen in het gebruik van de huisartsenpost worden verklaard door gezondheidsvaardigheden?