Publicatie

Publication date

Mensen met complexe psychische problematiek in de wijk: vragenlijstonderzoek onder verpleegkundigen, verzorgenden, agogisch begeleiders en praktijkondersteuners.

Brinkman, M., Veer, A. de, Groot, K. de, Francke, A. Mensen met complexe psychische problematiek in de wijk: vragenlijstonderzoek onder verpleegkundigen, verzorgenden, agogisch begeleiders en praktijkondersteuners. www.nivel.nl: Nivel, 2018.
Download the PDF
Ruim de helft van de verpleegkundigen, verzorgenden, begeleiders en praktijkondersteuners die betrokken is bij zorg in de wijk krijgt wel eens te maken met mensen met complexe psychische problematiek. Het gaat om mensen die de grip op hun leven (dreigen te) verliezen, waardoor het risico aanwezig is dat zij zichzelf of anderen schade berokkenen, zoals mensen met psychiatrische problemen of dementie. Zorgverleners signaleren knelpunten in de vroegsignalering, ondersteuning en doorverwijzing van mensen met complexe psychische problematiek. Deze knelpunten zouden opgelost kunnen worden door een betere samenwerking met andere professionals werkzaam in de wijk, zoals de professionals in sociale wijkteams, woningbouwverenigingen, politie en de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Ook is er behoefte aan een toename van zorgverleners uit de GGZ in de wijk en betere doorverwijsmogelijkheden naar GGZ voorzieningen. Dat blijkt uit een onderzoek onder verpleegkundigen, verzorgenden, begeleiders en praktijkondersteuners van het Nivel Panel Verpleging & Verzorging.

Veel zorgverleners ervaren knelpunten
Het overgrote deel van de zorgverleners geeft aan dat er knelpunten zijn in zowel de vroegsignalering, als de ondersteuning en doorverwijzing. Knelpunten worden veruit het meest ervaren bij mensen met psychiatrische problemen, maar daarnaast ook bij mensen die zorg mijden, mensen met multiproblematiek, verslaving of gedragsproblemen.

Breed scala aan oplossingsrichtingen
De zorgverleners noemen veel verschillende oplossingsrichtingen ter verbetering van de zorg voor mensen met psychiatrische problematiek. Samenwerkingsafspraken tussen professionals in de wijk is een oplossing die zowel de vroegsignalering, ondersteuning als de doorverwijzing zou kunnen verbeteren, aldus de ondervraagde zorgverleners.
De vroegsignalering verbetert ook als er, zo is de verwachting, meer zorgverleners met specifieke expertise in psychische problematiek in de wijk komen en er meer tijd besteed kan worden aan de vroegsignalering. Voor de verbetering van de ondersteuning is er vooral behoefte aan meer mogelijkheden om mensen maatwerkvoorzieningen in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) te kunnen bieden. Een verbeterde beschikbaarheid van zorgverleners om naar door te verwijzen en een vast aanspreekpunt in een organisatie zijn veel genoemde oplossingen voor de ervaren knelpunten in de doorverwijzing.
Minder knelpunten in ondersteuning als er een wijkteam met specifieke expertise is Zorgverleners die werken in een gebied met een wijkteam met expertise in psychische problematiek, ervaren minder knelpunten in de ondersteuning van mensen met complexe psychische problematiek dan zorgverleners die dat niet hebben. Zorgverleners zonder een wijkteam met dergelijke expertise lijken deze expertise te missen: zij geven vaker aan dat er meer expertise op het gebied van psychische problematiek in de wijk moet komen en hebben meer behoefte aan bijscholing over
mensen met psychische problematiek.

Zorgverleners met specifieke expertise zien meer knelpunten en oplossingen
Verpleegkundigen, verzorgenden, begeleiders en praktijkondersteuners die geschoold zijn in psychische problematiek signaleren vaker knelpunten in de ondersteuning en doorverwijzing dan zorgverleners die daar niet in geschoold zijn. Zij noemen ook meer oplossingsrichtingen. Zorgverleners zonder expertise in psychische problematiek wensen vaker bijgeschoold te worden.

Succesvolle voorbeelden
De ondervraagde zorgverleners noemden ook goede voorbeelden op de terreinen van vroegsignalering, ondersteuning en doorverwijzing van mensen met complexe psychische problematiek. De meeste voorbeelden gingen over succesvolle samenwerkingen tussen onder andere politie, mantelzorgers, Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD), wijkteams, huisartsen en praktijkondersteuners, en GGZ‐instellingen.

Het onderzoek
Voor dit onderzoek is er een voorgestructureerde vragenlijst verstuurd naar 2334 deelnemers van het Nivel Panel Verpleging & Verzorging, waarvan 1015 deelnemers de vragenlijst invulden (respons van 43%). Het aantal zorgverleners dat te maken heeft met mensen met complexe psychische problematiek in de wijk en de vragenlijst verder invulde is 425. Het Panel Verpleging & Verzorging bestaat uit verpleegkundigen, verzorgenden, agogisch opgeleide begeleiders en praktijkondersteuners die werkzaam zijn in de directe zorgverlening (zie www.nivel.nl/panelvenv). ( aut. ref.)
Gegevensverzameling