Publicatie

Publication date

De Transparantiemonitor 2018 - Medisch-specialistische richtlijnen. Hoe dragen richtlijnen bij aan transparantie en de best passende zorg?

Springvloet, L., Bos, N., Jong, J. de, Friele, R., Boer, D. de. De Transparantiemonitor 2018 - Medisch-specialistische richtlijnen. Hoe dragen richtlijnen bij aan transparantie en de best passende zorg?. Utrecht: Nivel, 2019.
Download the PDF
De Transparantiemonitor
Dit rapport is onderdeel van de Transparantiemonitor, waarin jaarlijks wordt onderzocht hoe
transparantie in de zorg zich ontwikkelt en wat transparantie oplevert voor het vinden van de best
passende zorg door patiënten. Met behulp van literatuur en interviews is in kaart gebracht hoe
medisch-specialistische richtlijnen kunnen bijdragen aan transparantie en de best passende zorg.

Medisch-specialistische richtlijnen
Richtlijnen ondersteunen de klinische besluitvorming en zijn bedoeld om de kwaliteit van zorg te
verbeteren. De richtlijnen dienen als uitgangspunt bij medisch handelen en zijn primair gericht op
zorgverleners. Omdat richtlijnen de besluitvorming in de spreekkamer ondersteunen, is het belangrijk
dat richtlijnen tevens aansluiten bij de voorkeuren en behoeften van patiënten. In de afgelopen jaren
zijn daarom structurele afspraken gemaakt tussen de Federatie Medisch Specialisten en de
Patiëntenfederatie Nederland omtrent patiëntenparticipatie bij richtlijnontwikkeling. Ook zijn er
stappen gezet om op basis van richtlijnen begrijpelijke informatie voor patiënten te realiseren.

Patiënteninformatie bij medisch-specialistische richtlijnen
Patiënten willen weten welke zorg zij kunnen verwachten en ook zorgverleners vinden het belangrijk
dat patiënten goed geïnformeerd zijn. Inzichtelijkheid in en begrijpelijkheid van richtlijnen kan
patiënten daarbij ondersteunen. Omdat de openbaar gepubliceerde professionele medischspecialistische richtlijnen veelal moeilijk te begrijpen zijn voor patiënten, is informatie nodig die begrijpelijk en toegankelijk is voor iedereen. Patiënteninformatie ondersteunt het gebruik van
richtlijnen door patiënten en heeft tot doel om patiënten op een begrijpelijke manier te informeren.
Patiënteninformatie heeft zich ontwikkeld van patiëntenversies met de complete richtlijn in lekentaal
tot aan het Thuisarts-format waar de situatie van de patiënt het uitgangspunt vormt. Zowel
zorggebruikers als zorgverleners zijn enthousiast over Thuisarts.nl, al vormt medisch-specialistische
patiënteninformatie vooralsnog een beperkt onderdeel binnen Thuisarts.nl en is het gebruik daarmee
beperkter. Patiënteninformatie voor Thuisarts.nl vormt sinds 2018 een standaard onderdeel binnen
richtlijnontwikkeling en -herziening, waardoor het aanbod en naar verwachting ook het gebruik de
komende jaren zal toenemen.

Hoe kunnen richtlijnen bijdragen aan transparantie en de best passende zorg?
Het openbaar maken van professionele richtlijnen en het ontwikkelen van begrijpelijke
patiënteninformatie bevorderen het inzichtelijk maken van richtlijnen richting patiënten. Het aanbod
aan vindbare en begrijpelijke medisch-specialistische patiënteninformatie via Thuisarts.nl is nog
beperkt, maar wordt op korte termijn uitgebreid. Zowel patiënteninformatie via Thuisarts.nl als
patiëntenparticipatie zijn tegenwoordig ingebed in de standaardprocedure van richtlijnontwikkeling.
Daarmee is een voorwaarde geschapen voor patiëntgerichte richtlijnen en patiënteninformatie,
waarmee richtlijnen een prominentere plaats krijgen in de patient journey. Daarnaast kan
patiënteninformatie bijdragen aan de implementatie en het draagvlak van een richtlijn. Een
belangrijke voorwaarde om bij te kunnen dragen aan transparantie in de zorg en de best passende
zorg, is dat zorggebruikers de informatie kunnen vinden en gebruiken in hun zorgproces. De resultaten hiervoor lijken in de positieve richting te wijzen, maar er is vooralsnog te weinig (systematische) informatie bekend om hier een conclusie over te kunnen trekken. Vervolgonderzoek is nodig om dit verder in kaart te brengen. (aut. ref.)