Oprichter en oud Nivel-directeur Jozien Bensing overleden

Op 1 juni 2026 is onze oud-directeur en zeer gewaardeerde collega Jozien Bensing op 76-jarige leeftijd overleden. Jozien was heel veel jaren hét boegbeeld van het Nivel. Samen met haar echtgenoot Jouke van der Zee, die vorig jaar overleed, heeft zij ervoor gezorgd dat het Nivel een onderzoeksinstituut is geworden dat toonaangevend is in binnen- en buitenland. Een instituut waar onderzoek wordt gedaan met oog voor de mensen om wie het in de gezondheidszorg draait, patiënten en hun naasten, zorgverleners, beleidsmakers, docenten en trainers.

Jozien heeft ervoor gezorgd dat het Nivel meedraaide in de evaluatiecyclus van de academische instellingen, maar met een eigen accent op de missie van het Nivel. Dit heeft bijgedragen aan het meetbaar maken van de invloed van onderzoek op het beleid en op de praktijk van de zorg. Daarbij was Jozien een krachtige pleitbezorger voor het belang van een onafhankelijk, maar tegelijk in beleid en praktijk ingebed onderzoeksinstituut.

Naast haar bestuurlijke werk was Jozien Bensing een productieve onderzoeker. Zij maakte in haar onderzoek het verschil door in het hart van de gezondheidszorg te duiken en contacten tussen zorgverleners en patiënten te bestuderen door consulten op video op te nemen en die nauwgezet te analyseren. Al in 1975 heeft zij het initiatief genomen voor de Databank Communicatie in de gezondheidszorg, een databank met 18.000 opnames die inmiddels 50 jaar bestaat. De databank vormt een mooie, waardevolle afspiegeling van hoe het er achter de gesloten deur van de spreekkamer aan toe gaat en welke verbeterslagen nodig zijn zowel in de eerste als de tweede lijn.

Jozien heeft de prestigieuze NWO-Spinozapremie voor haar werk mogen ontvangen in 2006. Met deze hoogste Nederlandse onderscheiding in de wetenschap heeft ze meerdere onderzoeksprojecten uitgevoerd om te laten zien dat heldere en persoonsgerichte communicatie ook daadwerkelijk tot betere gezondheidsuitkomsten kan leiden.

Om te zorgen dat onderzoekers en docenten op het terrein van communicatie in de gezondheidszorg van elkaar kunnen leren, was Jozien in 2001 een van de oprichters en de eerste voorzitter van de nog steeds bloeiende en actieve vereniging EACH (European Association for Communication in Healthcare; inmiddels omgedoopt tot International Association for Communication in Healthcare), waarvan het Nivel het secretariaat voerde tot 2014.

Jozien was naast haar werk bij het Nivel hoogleraar aan de Universiteit Utrecht en heeft tal van onderzoekers begeleid. Haar kritische instelling werd door velen geliefd en soms ook gevreesd vanwege haar duidelijke stellingname. Dit alles vanuit haar diepste overtuiging dat het onderzoek kan en moet bijdragen aan een betere gezondheidszorg, om te beginnen bij de communicatie. Het Nivel is dankbaar voor wat zij voor het instituut heeft betekend. Collega’s en oud-collega’s zullen haar missen.