Kennis & Inspiratie

Wetenschappelijke inzichten 

Hoe zorgverleners en patiënten met elkaar praten is sterk onderhevig aan veranderingen in maatschappij en regelgeving. Met de video- en audio-opnames van zorgverlener-patiënt contacten uit de Databank die sinds 1975 worden verzameld, kan door de tijd heen op betrouwbare wijze onderzocht worden welke van deze veranderingen daadwerkelijk doordringen in de spreekkamer, zoals beoogd of verwacht. Daar waar vragenlijsten en registratiedata een indirecte afspiegeling vormen van de daadwerkelijke consultvoering biedt deze Databank een unieke en wetenschappelijk verantwoorde kijk op de alledaagse praktijk. In combinatie met het afnemen van valide vragenlijsten voor patiënten en zorgverleners, het gebruik van betrouwbare observatieprotocollen en de inzet van getrainde codeurs voor het nauwgezet in kaart brengen van de communicatie, levert de Databank wetenschappelijk inzichten op die van grote waarde zijn voor de evaluatie van beleid, het onderzoeken van de effectiviteit van doelgerichte interventies en het ontdekken van blinde vlekken. Zoveel als mogelijk wordt hierbij gebruik gemaakt van onderzoeksdesigns met een hoge bewijskracht, zoals gecontroleerde trials, voor- en nametingen en mixed methods waarbij de uitkomsten van onafhankelijke observaties worden verdiept aan de hand van reflecties door individuele zorgverleners of patiënten op het eigen communicatieve handelen.

Een voorbeeld hiervan is het onderzoek naar veranderingen in het proces van gezamenlijke besluitvorming tijdens huisartsconsulten; door de communicatie van huisartsen en patiënten zoals is vastgelegd op video-opnames uit 2007 en 2015 met elkaar te vergelijken, hebben we kunnen vaststellen dat gezamenlijke besluitvorming wel wat vaker wordt toegepast maar ook dat bepaalde onderdelen ervan, zoals het ophalen van voorkeuren aan de kant van de patiënt, nog achter blijven (Meijers et al, 2019); voer voor aanvullende, gerichte acties.

Meijers MC, Noordman J, olde Hartman TC, Dulmen S van.  Shared decision-making in general practice; an observational study comparing 2007 and 2015. Fam Pract 2019; 36: 357-364

Inspiratie voor gezondheidszorgbeleid, onderwijs en praktijk

Onderzoeksvragen waarbij de Databank een rol kan spelen:

• Waarin verschilt de communicatie van zorgverleners met vrouwelijke en mannelijke patiënten? 
• Heeft het ingaan op de zorgen die patiënten uiten een positieve of negatieve impact op de lengte van een consult?
• Welke manieren van communiceren door de patiënt kunnen mogelijk wijzen op beperkte gezondheidsvaardigheden? 
• Hoe kan het belang van een gezonde leefstijl het meest effectief onder de aandacht van de patiënt worden gebracht?
• Welke manier van communiceren is bevorderlijk voor medicatie therapietrouw?
• Worden scholingsadviezen betreffende communicatie in praktijk gebracht zoals beoogd?
• Welke aspecten van samen beslissen moeten extra onder de aandacht worden gebracht?
• Vormen spraakgestuurde consultrapportages met behulp van AI een betrouwbare afspiegeling van wat er in het consult besproken is?

Gebruikmaken van de Nivel Databank Communicatie in de Gezondheidszorg?

Bent u zorgverlener, onderzoeker of behoort u bij een zorgverlenende instantie en wilt u gebruikmaken van uitkomsten uit de Databank Communicatie in de Gezondheidszorg? Neem dan contact op met programmaleider prof. dr. Sandra van Dulmen.