Cervicale manipulatie en patiëntveiligheid – aard en omvang van ernstige complicaties en mogelijke risicofactoren

Duur: feb - dec 2025

Achtergrond 

Nekklachten zijn een veel voorkomend probleem waarmee patiënten bij de huisarts komen. Vaak verdwijnen de klachten na verloop van tijd vanzelf, maar men kan er ook voor kiezen om een behandeling te ondergaan om het herstel te bespoedigen. Eén van de behandelmethoden is het manipuleren van de cervicale wervelkolom (nekwervels), waarbij een zorgverlener een snelle, beheerste beweging van een gewricht uitoefent. Jaarlijks ontvangt de Inspectie van Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) enkele meldingen over een calamiteit na hoog cervicale manipulatie (HCM). Dit betreft vaak ernstige complicaties, zoals een dissectie in de halsslagader of een beroerte.

Doel 

Het doel van dit onderzoek was om de laatste stand van zaken in de literatuur in kaart te brengen met betrekking tot het voorkomen (incidentie) van ernstige complicaties bij het uitvoeren van (hoog) cervicale manipulaties. Daarnaast werden de beschikbare beroepsnormen en/of richtlijnen van de in de wet BIG geregistreerde beroepsgroepen onderzocht of deze opgesteld zijn aan de hand van geldende standaarden voor richtlijnontwikkeling.

Methode

Het onderzoek omvatte twee delen: 

1. Het updaten van het bestaande literatuuronderzoek naar schade gerelateerd aan cervicale manipulatie waarbij 1895 artikelen zijn gescreend met behulp van ASReview.
2. Het vergelijken van de onderbouwing van beroepsnormen en richtlijnen van de verschillende beroepsgroepen.

Resultaat 

Deze literatuurstudie geeft een overzicht van mogelijke ernstige complicaties die kunnen optreden naar aanleiding van cervicale manipulatie en de mogelijke risicofactoren die hiermee in verband gebracht kunnen worden. Een eenduidige onderbouwing voor het al dan niet bestaan van een causale relatie tussen de manipulatie en de complicaties kan niet worden gegeven met de geïncludeerde literatuur.