Cervicale manipulatie en patiëntveiligheid: aard en omvang van ernstige complicaties en mogelijke risicofactoren.

Nekklachten zijn een veel voorkomend probleem waarmee patiënten bij de huisarts komen. Vaak verdwijnen de klachten na verloop van tijd vanzelf, maar men kan er ook voor kiezen om een behandeling te ondergaan om het herstel te bespoedigen. Eén van de behandelmethoden is het manipuleren van de cervicale wervelkolom (nekwervels), waarbij een zorgverlener een snelle, beheerste beweging van een gewricht uitoefent. Deze manipulatie van de nekwervels – ook wel ‘kraken van de nek’ genoemd – wordt in verband gebracht met verschillende ernstige complicaties, zoals dissectie van de vaatwand van slagaderen in het cervicale deel en beroertes. Om de patiëntveiligheid van deze behandeling te waarborgen, is er een internationale richtlijn (iFOMPT) opgesteld voor adequate behandeling en waarin ook handreikingen worden gedaan voor screening van patiënten op een verhoogd risico op ernstige vasculaire complicaties. Deze richtlijn is in Nederland vertaald naar de beroepsnorm ‘Manuele therapie in de cervicale wervelkolom bij hoofdpijn of nekpijn’ van de Nederlandse Vereniging voor Manueel Therapeuten (NVMT). Echter, ondanks deze richtlijn komen er meldingen bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) binnenkomen over ernstige complicaties naar aanleiding van cervicale manipulaties. Het doel van dit onderzoek is om de laatste stand van zaken in de literatuur in kaart te brengen met betrekking tot het optreden van ernstige complicaties bij het uitvoeren van cervicale manipulaties. Deze literatuurstudie geeft een overzicht van mogelijke ernstige complicaties die kunnen optreden naar aanleiding van cervicale manipulatie en de mogelijke risicofactoren die hiermee in verband gebracht kunnen worden. Een eenduidige onderbouwing voor het al dan niet bestaan van een causale relatie tussen de manipulatie en de complicaties kan niet gegeven worden met de geïncludeerde literatuur. Prospectief onderzoek naar en het vergroten van de bewustwording van de mogelijke relatie tussen cervicale manipulaties en de mogelijk ernstige complicaties onder zorgverleners (zowel onder uitvoerders van manipulaties als behandelaren van de complicaties), kunnen bijdragen aan het verder inzicht verkrijgen in de aard en omvang van complicaties bij cervicale manipulatie.