Kunstmatige intelligentie (AI) in de zorg: de meningen van verpleegkundigen, verzorgenden, verpleegkundig specialisten, begeleiders en praktijkondersteuners.

Om de druk op de zorg te verlichten, wordt gezocht naar innovatieve oplossingen, waaronder de inzet van kunstmatige intelligentie (AI). Dit rapport beschrijft de resultaten van een vragenlijstonderzoek waarin in totaal 890 verpleegkundigen, verpleegkundig specialisten, verzorgenden, begeleiders en praktijkondersteuners (verder ‘zorgprofessionals’ of ‘respondenten’ genoemd) hun perspectieven op het gebruik van AI in de zorg hebben gedeeld.

Gebruik van AI in de praktijk door zorgprofessionals
Iets meer dan de helft van de respondenten maakte in tweede helft van 2025 gebruik van AI in de zorg. Het gebruik hangt samen met opleidingsniveau: ruim acht op de tien verpleegkundig specialisten past AI toe, terwijl dit maar voor vier op de tien verzorgenden geldt. AI wordt het meest gebruikt voor het opzoeken van informatie en voor verslaglegging in het elektronisch cliëntdossier. Van de zorgprofessionals die AI gebruiken heeft het merendeel nog geen lange ervaring met AI; ongeveer zeven op de tien gebruikt AI korter dan één jaar. Bij twee derde van de AI-gebruikers lag het initiatief om AI te gaan gebruiken bij henzelf.
Iets meer dan de helft van alle ondervraagde zorgprofessionals is van plan AI ook in het komende jaar te gebruiken in het werk. Daarbij zijn duidelijke verschillen zichtbaar tussen zorgprofessionals die al AI gebruiken en degenen die dit nog niet doen. Van de zorgprofessionals die momenteel AI gebruiken is ongeveer acht op de tien van plan dit het komende jaar opnieuw te doen, ten opzichte van slechts twee op de tien van de zorgprofessionals die momenteel nog geen AI gebruiken. Daarnaast verschilt deze intentie tussen zorgprofessionals met verschillende opleidingsniveaus. De intentie om AI te gebruiken is het sterkst onder verpleegkundig specialisten, van wie circa acht op de tien aangeeft dit voornemen te hebben.

Meningen over gebruik van AI in de zorg
Een substantieel deel van de zorgprofessionals denkt redelijk positief over AI. Zes op de tien respondenten is van mening dat AI de patiëntenzorg kan verbeteren en bijna de helft voorziet een positieve invloed op de klinische besluitvorming. Daarnaast denkt ruim vier op de tien dat AI een positieve invloed heeft op gezondheidsuitkomsten. Een minder positieve houding bestaat over een eventuele kostenreductie door AI, slechts een kwart van de respondenten verwacht dit. Ook verwacht maar een derde van de respondenten een toename van het werkplezier door het gebruik van AI.
Aandachtspunten die respondenten noemen bij het gebruik van AI hebben betrekking op de milieu-impact van AI en het belang van menselijk contact en de klinische blik, wat niet door AI overgenomen kan worden. Zo verwacht slechts een kwart van de zorgprofessionals dat AI in de toekomst een deel van hun rol zal overnemen. Wel verwacht twee derde van de zorgprofessionals dat AI hun rol zal veranderen in de toekomst. Ook wijzen zorgprofessionals op het belang van zelfstandig nadenken en twijfelen zij aan de betrouwbaarheid van AI. Daarbij vindt twee derde van de respondenten dat zij zelf verantwoordelijk zijn als AI fouten maakt.
Ruim twee derde van de zorgprofessionals voelt zich onvoldoende voorbereid op de inzet van AI, waarbij dit het vaakst wordt gerapporteerd door zorgprofessionals in de geestelijke gezondheidszorg en verpleegkundig specialisten. Toch is ruim vier op de tien het eens met de stelling dat AI makkelijk te gebruiken is. Bijna de helft verwacht daarnaast makkelijk vaardig te worden in het gebruik van AI, waarbij verpleegkundig specialisten het meest positief zijn en verzorgenden het minst.
Tot slot geeft slechts drie op de tien zorgprofessionals aan dat er in hun organisatie ethische richtlijnen over gebruik van AI aanwezig zijn. Professionals in de gehandicaptenzorg noemen dit het vaakst en professionals in de wijkverpleging het minst vaak.

Scholingsbehoeften rondom AI in de zorg
Bijna negen op de tien respondenten rapporteren dat zij nooit scholing over AI hebben gevolgd. De kleine groep die wel scholing ontving, volgde voornamelijk trainingen gericht op het gebruik van AI in het dagelijks werk, de regelgeving voor veilig en verantwoord gebruik en basiskennis over wat AI is en hoe het werkt. Verpleegkundig specialisten volgden het vaakst een scholing over AI.
Ruim zes op de tien respondenten heeft aan behoefte aan scholing op het gebied van AI, waarbij deze behoefte het sterkst aanwezig is onder verpleegkundig specialisten; ongeveer acht op de tien van deze groep rapporteert een scholingsbehoefte. De meest voorkomende scholingsbehoeften gaan over het toepassen van AI in het dagelijks werk, het begrijpen en controleren van door AI gegenereerde informatie, en de regels voor veilig en verantwoord gebruik van AI. Zorgprofessionals geven daarbij relatief vaak de voorkeur aan een online scholing of een praktische training in een groep.

Rol van zorgorganisaties bij inzet van AI
Een vijfde van de ondervraagde zorgprofessionals ervaart dat de eigen organisatie het gebruik van AI actief stimuleert. Toch rapporteert ook de helft van de respondenten het ontbreken van duidelijk organisatiebreed AI-beleid, waarbij dit tekort zich het vaakst voordoet binnen huisartsenpraktijken.
Verder geeft bijna een derde van de zorgprofessionals aan dat binnen hun organisatie geen aanspreekpunt beschikbaar is voor ondersteuning bij het gebruik van AI in de praktijk; een dergelijk aanspreekpunt is het vaakst wel aanwezig in de gehandicaptenzorg.
Naast het aanspreekpunt in de organisatie, geeft een kwart van de zorgprofessionals aan behoefte te hebben aan andere ondersteuning vanuit de organisatie bij het gebruik van AI. Deze ondersteuningsbehoefte is het grootst onder verpleegkundig specialisten. Ten slotte stelt de helft van de zorgprofessionals niet te worden betrokken bij besluitvorming over de inzet van AI binnen de organisatie, waarbij mbo-verpleegkundigen dit het vaakst rapporteren en verpleegkundig specialisten het minst.