Huisartsen schrijven iets minder slaapmedicatie voor

Ondanks dat medicamenteuze behandeling van slapeloosheid niet de voorkeur heeft, schrijven huisartsen vaak slaapmedicatie voor. Tweeënvijftig procent van de mensen die in 2023 bij de huisarts kwamen voor slapeloosheid kreeg een benzodiazepine voorgeschreven. Dit percentage ligt lager dan in 2012 (63%). Dit duidt op een lichte verbetering richting terughoudender voorschrijven, al krijgt nog altijd een relatief grote groep gebruikers meerdere voorschriften per jaar. Dit blijkt uit onderzoek van het Nivel in samenwerking met het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG) en het Instituut Verantwoord Medicijngebruik (IVM) met gegevens uit Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn.

Terughoudend voorschrijven bij slapeloosheid

De NHG-Standaard Slaapproblemen adviseert medicamenteuze behandeling alleen te overwegen wanneer slapeloosheid van kortdurende aard is, gepaard gaat met een hoge lijdensdruk en een duidelijke oorzaak heeft. Dit advies is gebaseerd op de risico’s van bijwerkingen en afhankelijkheid, en op het feit dat slaapmedicatie geen duurzame oplossing is voor slapeloosheid. In dat geval worden kortwerkende benzodiazepinen geadviseerd en bij voorkeur eenmalig voorgeschreven.

Vaak meer voorschriften dan geadviseerd

Bijna 20% van de mensen met een contact voor slapeloosheid in 2023 kreeg vier of meer voorschriften van kortwerkende benzodiazepinen. Onder nieuwe gebruikers van kortwerkende benzodiazepinen werd vaker volgens de richtlijnen voorgeschreven: het merendeel (65%) kreeg één voorschrift.

Fragment uit Medicamenteuze behandeling van slapeloosheid in de huisartsenpraktijk: Aantal voorschriften van kortwerkende benzodiazepinen bij mensen met een huisartscontact voor slapeloosheid in 2023, totaal en uitgesplitst naar leeftijd, geslacht, en psychiatrische comorbiditeit.
 

Voorschrijfgedrag verschilt sterk tussen huisartspraktijken

De verschillen tussen huisartsenpraktijken in het voorschrijven van kortwerkende benzodiazepinen aan mensen met een contact voor slapeloosheid waren groot. Dit wijst erop dat er in een deel van de praktijken ruimte is voor verbetering van het voorschrijfgedrag. Daarnaast kreeg 43% van de patiënten andere slaapmedicatie voorgeschreven dan die wordt aanbevolen in de NHG-Standaard Slaapproblemen. 

Meer weten?

Bekijk alle resultaten van het Nivel-onderzoek in de gehele publicatie.

Over het onderzoek

In een factsheet zijn de resultaten van het onderzoek weergegeven. De resultaten  zijn gebaseerd op gegevens van bijna 400 huisartsenpraktijken die zijn aangesloten bij Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn. Het gaat hierbij om routinematig vastgelegde gegevens door zorgverleners in het elektronisch patiëntendossier, waaronder informatie over verleende zorg, diagnoses, voorgeschreven geneesmiddelen en consulten.

Met gegevens uit Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn onderzocht SEO Economisch Onderzoek in 2025 ook de arbeidsmarkteffecten van slapeloosheid. Lees het rapport Slapend Rijk.