Start onderzoek naar rol huisartsenpraktijk bij huiselijk geweld

Onderzoeksinstituut Nivel start in samenwerking met het ministerie van VWS onderzoek naar de rol van de huisartsenpraktijk bij huiselijk geweld. Binnen dit onderzoek staat dwingende controle centraal. Dit is een specifieke vorm van huiselijk geweld die op grote schaal voorkomt, maar nu nog vaak onzichtbaar is. Daarom is betere signalering van slachtoffers in de huisartsenpraktijk van groot belang. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek wordt een handreiking ontwikkeld om bewustwording te vergroten, én om praktische handvatten te bieden aan huisartsenpraktijken.  

Groot en onzichtbaar maatschappelijk probleem

De aandacht voor geweld tegen vrouwen neemt toe in de samenleving, media, politiek en het strafrecht. Uit onderzoek blijkt dat aan femicide door een (ex)partner in ongeveer de helft van de gevallen een specifiek gedragspatroon voorafgaat, namelijk dwingende controle. Plegers ondermijnen hiermee stelselmatig de autonomie van hun slachtoffers en veroorzaken ernstige psychische schade. In de huiselijke kring gaat het per gemiddelde huisartsenpraktijk om tientallen vrouwelijke slachtoffers. Daarnaast gaat het om een kleinere maar substantiële groep mannelijke slachtoffers, LHBTIQ+ personen met een gemiddeld verhoogd risico, en kinderen die direct of indirect met het geweld te maken hebben. Slachtoffers (h)erkennen vaak zelf niet goed wat er speelt en vragen, ook vanwege schuld en schaamte, niet direct om professionele hulp, of melden zich alleen met aspecifieke klachten. 

Leren van andere landen en ervaringsdeskundigen

De huisartsenpraktijk kan als eerste aanspreekpunt in de zorg een cruciale rol spelen bij het signaleren van dwingende controle, het ondersteunen van slachtoffers en verwijzing naar de juiste vormen van hulp. Huisartsen en POH’s-GGZ zijn echter nog nauwelijks op de hoogte van deze complexe vorm van geweld en van de wetenschappelijke literatuur hierover. Nederlands onderzoek naar de rol van de huisartsenpraktijk bij huiselijk geweld in zijn algemeenheid, en dwingende controle specifiek, is schaars. Kennis uit andere landen, gecombineerd met ervaringsdeskundigheid, kan worden ingezet om huisartsen en POH’s-GGZ bij te scholen.  

Sinds ik mij verdiept heb in dwingende controle herken ik met terugwerkende kracht de patronen in casussen uit mijn werk als POH-GGZ. Zorgprofessionals moeten op dit vlak bijgespijkerd worden om slachtoffers erkenning, autonomie en veiligheid te kunnen bieden

Dr. Tessa Magnée

Oproep: deelnemers gezocht voor adviescommissie en kwalitatief onderzoek
Wil je meedenken over de rol van de huisartsenpraktijk bij huiselijk geweld en dwingende controle? Ben je bijvoorbeeld ervaringsdeskundige, expert op het gebied van gendergerelateerd, psychisch of huiselijk geweld, dwingende controle, femicide of intersectionaliteit, POH-GGZ of huisarts? Neem dan contact op met Tessa Magnée ( t.magnee@nivel.nl) of Bart Knottnerus (b.knottnerus@nivel.nl).

Meer weten?

Lees meer over het onderzoek op de projectpagina.

Over het onderzoek

Dit project wordt gefinancierd door het Nivel en start in de eerste helft van 2026. Het bestaat uit literatuuronderzoek en kwalitatief onderzoek en wordt uitgevoerd onder begeleiding van een adviescommissie met ervaringsdeskundigen en andere experts. Meer weten over dit project of meedenken? Neem contact op met Tessa Magnée (t.magnee@nivel.nl) of Bart Knottnerus (b.knottnerus@nivel.nl).