Behoeften burgers omtrent AI in de zorg: resultaten van een vragenlijst onder en focusgroep met burgers.

Dit onderzoek had als doel om de behoeften van een diverse groep burgers omtrent de inzet van AI in de zorg in kaart te brengen, met een focus op AI-bewustzijn en AI-geletterdheid. Daarbij is zowel gekeken naar het inzetten van AI door zorgverleners in het zorgproces van burgers, als naar het eigen gebruik van AI in de zorg door burgers. De behoeften van burgers zijn onderzocht aan de hand van een korte vragenlijst, gevolgd door een focusgroep om de resultaten verder te verdiepen.

Belangrijkste inzichten 

voordelen en zorgen

• Het vragenlijstonderzoek laat zien dat burgers het verlagen van de kosten, het verbeteren van de efficiëntie en organisatie en het verbeteren van de nauwkeurigheid van diagnoses voornamelijk zien als voordeel van de inzet van AI in de zorg. Burgers hebben zorgen over minder persoonlijk contact met zorgverleners, betrouwbaarheid van informatie en privacy als gevolg van de inzet van AI in de zorg.
• Mensen onder de 65 jaar en mensen die makkelijk kunnen omgaan met digitale apparaten zien vaker voordelen van de inzet van AI in de zorg, maar hebben hier ook vaker zorgen over. Mensen van 65 jaar en ouder en mensen die moeilijk kunnen omgaan met digitale apparaten weten vaker niet of ze voordelen zien en of ze zorgen hebben.
• In de focusgroep werd als aanvullend voordeel genoemd dat AI mogelijk objectiever kan kijken naar symptomen dan een zorgverlener en de zorg toegankelijker kan maken, bijv. door het maken van een samenvatting van een consult in begrijpelijke taal voor mensen die medisch taalgebruik lastig vinden. Als zorg werd genoemd dat het onduidelijk is wie eindverantwoordelijk is wanneer AI wordt ingezet. Verder werd minder persoonlijk contact niet alleen als zorg gezien, maar ook als voordeel.

 informatiebehoeften

• Uit het vragenlijstonderzoek blijkt dat burgers geïnformeerd willen worden door hun zorgverlener voordat AI wordt ingezet in hun zorgproces. Ook willen burgers informatie ontvangen van de overheid over de manieren waarop AI wordt ingezet in de zorg en hoe de privacy van patiënten wordt beschermd.
• Mensen van 65 jaar en ouder, mensen die moeilijk kunnen omgaan met digitale apparaten en mensen die geen gebruik maken van zorg weten vaker niet of ze geïnformeerd willen worden wanneer AI wordt ingezet in hun zorgproces.
• Volgens de deelnemers aan de focusgroep heeft de overheid een rol om burgers te voorzien van betrouwbare informatie over AI, bijvoorbeeld over AI-wetgeving en de risico’s van AI. Dit kan volgens hen potentiële onzekerheid en onvrede over de inzet van AI in het zorgproces wegnemen.

kennis en vaardigheden

• Het vragenlijstonderzoek laat zien dat burgers willen kunnen controleren of een AI-advies klopt of logisch is. Ook willen ze weten hoe ze te weten kunnen komen of een advies door AI is gemaakt.
• Mensen die een negatieve houding hebben tegenover AI geven minder vaak aan kennis en vaardigheden nodig te hebben, omdat ze geen gebruik willen maken van AI in de zorg.
• De deelnemers aan de focusgroep vinden het lastig om te bepalen wanneer een AI-tool betrouwbaar is. Volgens hen moet het bewustzijn en beoordelingsvermogen onder burgers wat betreft AI-gebruik gestimuleerd worden, bijvoorbeeld over welke AI-tools veilig zijn en welke regelgeving van toepassing is. Ook geven ze aan dat burgers vooral zelf moeten blijven nadenken wanneer ze gebruikmaken van AI.