Coronapandemie legde veerkracht én kwetsbaarheid van de Nederlandse huisartsenzorg bloot

Tijdens de coronapandemie liet de huisartsenzorg haar veerkracht zien. Zo werd bijvoorbeeld snel zorg op afstand aangeboden, waardoor patiënten gemakkelijk contact konden krijgen en de continuïteit van zorg behouden bleef. Tegelijkertijd toonde zorg op afstand ook de kwetsbaarheid van de huisartsenzorg: patiënten met complexere problemen hadden juist behoefte aan persoonlijk contact, dat niet altijd mogelijk was. Deze ervaringen laten zien dat zorg op afstand de ene patiënt helpt, terwijl anderen juist baat hebben bij fysiek contact. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Corinne Rijpkema, uitgevoerd bij onderzoeksinstituut Nivel. Zij promoveerde op 26 november 2025 aan de Tilburg Universiteit op dit onderwerp.  

Al vóór de coronapandemie stond de huisartsenzorg in Nederland onder druk door vergrijzing, een hogere zorgvraag en personeelstekorten. De pandemie bracht extra uitdagingen met zich mee, die leidden tot ingrijpende veranderingen in de organisatie en het gebruik van zorg. Het proefschrift laat zien hoe de huisartsenzorg zich aanpaste, welke kernwaarden (persoonsgericht, medisch generalistisch, continue en gezamenlijk) behouden bleven en welke onder druk kwamen te staan. Deze inzichten zijn waardevol voor de huidige uitdagingen in de huisartsenzorg en toekomstige pandemieën.

Langere consulten en gescheiden patiëntenstromen hielden de zorg veilig 

De huisartsenzorg hield tijdens de coronapandemie de zorg veilig door patiënten met verdenking op het coronavirus te scheiden van andere patiënten en door langere consulten in te plannen. Hierdoor bleef de continuïteit van zorg gewaarborgd, zelfs in een periode waarin het contact tussen huisarts en patiënt erg lastig was door het virus. Tegelijkertijd veroorzaakten deze aanpassingen vertragingen in de doorstroom en langere wachttijden voor andere patiënten. Daarbij bleek er ook nog een hele nieuwe patiëntengroep bij te komen: patiënten met het post-COVID syndroom, waarvoor de zorg nog niet goed was ingericht. Deze bevindingen laten zien hoe belangrijk het is om in de toekomst een goede balans te vinden tussen voldoende tijd en aandacht per patiënt en een goed bereikbare huisartsenzorg. In het proefschrift wordt beschreven hoe deze en andere veranderingen tijdens de coronapandemie zowel veerkracht als kwetsbaarheid in de huisartsenzorg hebben blootgelegd.

Aanbeveling nieuwe kernwaarde voor toekomstbestendige huisartsenzorg

De kernwaarden laten zien waar huisartsenzorg voor staat en wat patiënten mogen verwachten van deze zorg, met nadruk op patiëntgerichte zorg. Door de toenemende zorgvraag en personeelstekorten is het niet altijd mogelijk om aan ieders wensen te voldoen. Daarom is een goede balans nodig tussen wat patiënten nodig hebben en wat haalbaar is voor de zorg als geheel. Op basis van dit proefschrift wordt voorgesteld een nieuwe kernwaarde toe te voegen: adaptieve benadering. Dit betekent dat de zorg wordt afgestemd op zowel de behoeften van de patiënt als de beschikbare middelen, zoals personeelscapaciteit, waarbij ook werkplezier van de zorgverlener een rol speelt. Hiermee kan een bijdrage worden geleverd aan passende zorg voor patiënten  en kan de huisartsenzorg ook in de toekomst persoonsgericht en houdbaar blijven. Daarnaast vormt deze nieuwe kernwaarde een erkenning van de adaptieve rol die huisartsen nu al vervullen. 

Meer weten?

Bekijk alle resultaten van het Nivel-onderzoek in de gehele publicatie . 
Meer weten over de kernwaarden? Bekijk deze dan via deze link. 

Over het onderzoek

Het promotieonderzoek is uitgevoerd in de periode 2021-2025 bij het Nivel. Twee studies, gebaseerd op interviews, richtten zich op de veranderingen in de organisatie van de huisartsenzorg en de zorg voor mensen met langdurige coronaklachten (post-COVID-syndroom, PCS). Drie andere studies analyseerden, met behulp van cijfers, het zorggebruik in de huisartsenzorg voor de gehele populatie en voor specifieke patiëntengroepen. Hiervoor werden onder andere gegevens gebruikt van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn over huisartsenspoedposten, het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en van het Academisch Huisartsen Ontwikkel Netwerk, Family Medicine Network en Research Network Family Medicine Maastricht.