Publicatie

Publicatie datum
Intervening on cognitions and behavior in irritable bowel syndrome: a feasibility trial using PDAs.
Oerlemans, S., Cranenburgh, O. van, Herremans, P.J., Spreeuwenberg, P., Dulmen, S. van. Intervening on cognitions and behavior in irritable bowel syndrome: a feasibility trial using PDAs. Journal of Psychosomatic Research: 2011, 70(3), 267-277
Download de PDF
Gedragstherapie via een pocketcomputer vermindert doemdenken en pijn bij patiënten met het prikkelbare darmsyndroom. De behandeling is effectief op de korte en deels ook op de lange termijn, zo blijkt uit een publicatie van onderzoekers van het NIVEL in het Journal of Psychosomatic Research.

Het prikkelbare darmsyndroom is een veelvoorkomende en vaak beperkende aandoening. Tien tot 25% van de mensen heeft er wel eens last van. Twee keer zoveel vrouwen als mannen. Patiënten kampen met buikpijn en vaak met diarree, maar een medische verklaring is niet te vinden. Cognitieve gedragstherapie kan uitkomst bieden. Onderzoekers van het NIVEL (Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg) onderzochten haalbaarheid en effect van cognitieve gedragstherapie ondersteund met een pocketcomputer. Patiënten hielden vier weken lang, drie keer per dag een elektronisch dagboek bij en kregen dagelijks feedback van een psycholoog. Het elektronisch dagboek op de pocketcomputer – zo groot als een uit de kluiten gewassen mobiele telefoon – heeft als voordeel dat mensen, zodra ze een seintje krijgen, het dagboek bij kunnen houden tussen hun dagelijkse bezigheden door.

Opvattingen ontmaskeren
Cognitieve gedragstherapie – het bijstellen van verwachtingen en opvattingen van de patiënt – via de pocketcomputer blijkt mogelijk in de praktijk. Patiënten stellen hun belemmerende opvattingen over de klacht bij. En door positiever te denken over de klacht neemt aanvankelijk ook de pijn af. Op de langere termijn blijft het effect op de opvattingen merkbaar, maar neemt de pijn weer toe. “Dat heeft ons verrast. Maar als de therapie zo nu en dan kortdurend herhaald wordt, blijft misschien ook het gunstige effect op de pijn behouden”, stelt NIVEL-programmaleider Sandra van Dulmen.

Stilstaan
“De therapie richt zich op negatieve, niet-helpende gedachten zoals, ‘Ik denk dat mijn buikpijn nooit meer over gaat’ of ‘Ik denk dat ik een enge ziekte heb’. Deze gedachten proberen we om te buigen naar bijvoorbeeld: ‘Als ik me rustig houd, wordt het minder’. Vanwege de buikpijn laten patiënten vaak bepaalde etenswaren staan. Terwijl er geen verband hoeft te zijn. We willen ze laten stilstaan bij wat ze denken en doen. En ze in het dagelijks leven laten toetsen of dit werkelijk de klachten verandert of belemmerend werkt.” Patiënten meldden dat ze door het bijhouden van het dagboek meer inzicht kregen in hun klachten. Ze realiseerden zich welke klachten ze hinderlijk vinden en welke niet. Of dat hun klachten verergeren na stressvolle dagen.

Onderzoek
Een experimentele groep van 37 patiënten hield het dagboek bij op de pocketcomputer en vulde daarnaast vragenlijsten in over de pijn, de mate van belemmering en hun opvattingen over de klachten. Een controlegroep van 38 patiënten vulde alleen de vragenlijsten in.
Vragen, bel of mail: