Informatie over zorgkosten speelt enige rol in solidariteitsvoorkeuren

Informatie over zorgkosten lijkt enige invloed te hebben op solidariteitsvoorkeuren, zoals de vraag of bepaalde groepen meer premie zouden moeten betalen voor de basisverzekering of voorrang zouden moeten krijgen in de zorg. Dit blijkt uit vragenlijstonderzoek onder leden van het Nivel Consumentenpanel Gezondheidszorg.

Invloed van informatie op solidariteit

Het Nederlandse zorgstelsel is gebaseerd op solidariteit. Dit betekent dat iedereen meebetaalt aan de kosten voor de zorg. Het doel van dit onderzoek was om inzicht te krijgen in de relatie tussen informatie over de zorgkosten voor mensen met een gezonde of een ongezonde leefstijl en de solidariteit met deze groepen. Solidariteit is daarbij gemeten door te vragen hoe mensen denken over de hoogte van de premie voor de basisverzekering en de positie op de wachtlijst in de zorg voor rokers en niet-rokers en voor mensen met en zonder obesitas.

Wat kregen deelnemers te lezen?
De deelnemers ontvingen één van twee versies van de vragenlijst. In de eerste versie werd beschreven dat de jaarlijkse kosten voor de zorg hoger zijn voor rokers en mensen met obesitas. In de tweede versie werd beschreven dat de zorguitgaven voor deze groepen over de gehele levensloop juist lager zijn. De informatie in beide vragenlijsten is juist. Panelleden zijn willekeurig toegewezen aan één van de twee versies.

Informatie hangt deels samen met solidariteitsvoorkeuren

Mensen die informatie kregen dat de jaarlijkse kosten voor de zorg voor rokers hoger zijn dan voor niet-rokers, vonden vaker dat rokers een hogere premie zouden moeten betalen. Dit gold minder vaak voor mensen die informatie kregen dat de zorgkosten over de hele levensloop hoger zijn voor niet-rokers. Er werd geen relatie gevonden tussen de verstrekte informatie en opvattingen over de plaats op de wachtlijst voor rokers en niet-rokers. Ook maakte de informatie geen verschil voor de solidariteitsvoorkeuren ten aanzien van mensen met obesitas. De resultaten laten zien dat informeren over de hoogte van de zorgkosten enige invloed heeft op de solidariteitsvoorkeuren ten aanzien van mensen met een ongezonde leefstijl.

Informatie over de hoogte van de zorgkosten speelt enige rol in hoe solidair mensen zijn met rokers en mensen met obesitas. Vervolgonderzoek kan inzicht bieden in aanvullende overwegingen die meespelen in de solidariteit met mensen met een ongezonde leefstijl

Marloes Meijer, PhD

Onderzoeker Zorgstelsel en Sturing

Meer weten?

Bekijk alle resultaten van het Nivel-onderzoek in de publicatie.

Over het onderzoek

De gegevens voor dit onderzoek zijn verzameld binnen het Nivel Consumentenpanel Gezondheidszorg. Dit panel bestaat sinds 1991 en is opgezet om de meningen en kennis over de gezondheidszorg van de algemene bevolking in Nederland in kaart te brengen, evenals hun verwachtingen en ervaringen hiermee. Het panel bestaat uit ongeveer 10.000 personen van 18 jaar en ouder. Voor dit onderzoek is in november 2025 een vragenlijst uitgezet onder een steekproef van 1.500 leden van het panel. In totaal vulden 733 deelnemers de vragenlijst in (49%). Van hen vulden 400 panelleden (55%) de eerste versie van de vragenlijst in en 333 panelleden (45%) de tweede versie.

Gegevensverzameling