Tool - Interventiematrix voor gepast voorschrijven van antibiotica

Er is grote variatie in hoe vaak en op welke manier huisartsenspoedposten antibiotica voorschrijven. Dit laat zien dat er ruimte is voor verbetering. Om huisartsenspoedposten te ondersteunen bij het gepast voorschrijven van antibiotica, heeft het Nivel een evidence-based interventiematrix ontwikkeld.

De interventiematrix

De interventiematrix biedt een overzicht van interventies die in internationale wetenschappelijke studies zijn geïmplementeerd met als doel verantwoord antibioticagebruik te stimuleren. De inhoud is gebaseerd op een pragmatische literatuurscan en vormt een praktische tool voor iedereen die betrokken is bij het antibioticabeleid op de huisartsenspoedpost. 

Voorbeeld: aan de slag met audit & feedback 

Stel: u wilt zorgverleners op de huisartsenspoedpost inzicht geven in hun voorschrijfgedrag, met als doel gepaster antibioticagebruik. 

Net zoals huisartsen in de dagpraktijk feedback krijgen via bijvoorbeeld FTO’s, kan spiegelinformatie op de huisartsenspoedpost bijdragen aan bewustwording en beter afgestemd voorschrijven. 

Waar kan feedback op worden gegeven? 

Kies een beperkt aantal concrete en meetbare indicatoren, bijvoorbeeld: 

• Percentage consulten voor luchtweginfecties met een antibioticavoorschrift
• Percentage voorschriften dat voldoet aan de richtlijn (juiste middel, dosering en duur)
• Gebruik van ‘tweede keus’ antibiotica (zoals amoxicilline/clavulaanzuur)
• Aantal uitgestelde recepten
• Verschillen tussen zorgverleners (benchmarking / onderlinge vergelijking) 

Wat vindt u in de interventiematrix? 

In de interventiematrix kunt u filteren op ‘Audit & feedback’. U krijgt een overzicht van wetenschappelijke studies waarin deze interventie is onderzocht, met onder andere:

• de vorm van feedback (individueel, teamniveau of groepssessies)
• de manier van implementatie in de praktijk
• ervaren barrières en succesfactoren
• gemeten effecten op voorschrijfgedrag 

Hoe kunt u de impact van deze interventie volgens de interventie matrix vergroten? 

1. Combineer met andere interventies
   • Patiëntvoorlichting (posters, folders, online informatie)
   • Communicatietraining voor zorgverleners
   • Beslisondersteuning in het EPD 
2. Werk cyclisch en verbeter continu
   • Herhaal feedback elke 3-6 maanden
   • Gebruik een PDSA-cyclus (Plan-Do-Study-Act)
3. Werk met duidelijke doelen
   • Bijvoorbeeld: “10% minder antibioticavoorschriften bij bronchitis”
   • Maak voortgang zichtbaar in dashboards
4. Zet kartrekkers in
   • Bijvoorbeeld een huisarts of apotheker die het proces op de werkvloer bewaakt en stimuleert, in afstemming met het management
5. Sluit aan op bestaande structuren
   • Integreer feedback in bestaande overleggen en werkprocessen

Over het project

De interventiematrix is onderdeel van een breder Nivel-project rondom gepast antibiotica voorschrijven op de huisartsenspoedpost. In samenwerking met beleidsmakers, zorgverleners en patiënten, verdeeld over Nederland, zijn gebruikte interventies en ervaringen verzameld. Deze kennis komt samen in het Landelijk Leerplatform voor beleidsmakers van antibiotica op de huisartsenspoedpost. Het Landelijk Leerplatform heeft als doel kennis en inzichten te delen, samenwerking te versterken en zo het antibioticagebruik in Nederland verder te optimaliseren.

Meer weten over het project?

Bekijk de projectbeschrijving of neem contact op met een van de onderzoekers.