Publicatie

Publicatie datum
About the client perspective: A participatory study evaluating the quality of long-term care relationships.
Scheffelaar, A. About the client perspective: A participatory study evaluating the quality of long-term care relationships. Utrecht: Nivel, 2019.
Download de PDF
Binnen de gezondheidszorg is de kwaliteit van de zorgrelatie van groot belang. Dit is immers een belangrijke graadmeter voor de ervaren kwaliteit van zorg. Cliënten rapporteren een hogere mate van tevredenheid over de zorg wanneer zorgrelaties van betere kwaliteit zijn. Daarnaast beïnvloedt de kwaliteit en continuïteit van zorgrelaties de technische zorg die cliënten ontvangen. Zorgrelaties zijn specifiek van belang voor cliënten in de langdurige zorg omdat deze cliënten voor lange tijd afhankelijk zijn van de geboden ondersteuning. De kwaliteit van zorgrelaties is nog lang niet altijd optimaal. Uit onderzoek blijkt dat cliënten zich niet altijd gerespecteerd voelen. Anderen voelen zich genegeerd, of niet gehoord. Omdat het nog niet
duidelijk is wat bijdraagt aan een goede zorgrelatie of wat deze juist in de weg staat, is er meer inzicht nodig in de factoren die de kwaliteit van de zorgrelatie bepalen. Daarmee kunnen zorgprofessionals en cliënten bestaande zorgrelaties optimaliseren.
Het onderzoek beschreven in dit proefschrift is gericht op de drie grootste cliëntengroepen die langdurig zorg of ondersteuning ontvangen: mensen met een verstandelijke beperking, mensen met psychische problemen, en mensen met een fysieke of mentale kwetsbaarheid vanwege hogere leeftijd. De focus ligt op zorgrelaties met zorgprofessionals die cliënten het vaakste zien en hen ondersteuning, begeleiding en/of fysieke zorg verlenen, waaronder
verpleegkundigen, verzorgenden, en persoonlijk begeleiders.
Niemand kan beter begrijpen wat het betekent om zorg te ontvangen dan een cliënt zelf. Daarom lijkt het actief betrekken van cliënten als coonderzoekers in onderzoek naar kwaliteitsverbetering een veelbelovende manier om de zorgrelatie vanuit cliëntperspectief te evalueren. Drie kernargumenten worden vaak genoemd voor het actief betrekken van
cliënten bij (kwaliteits)onderzoek. Het inhoudelijke argument houdt in dat het actief betrekken van cliënten de kwaliteit van het onderzoek kan verhogen doordat de ideeën, behoeften en prioriteiten van cliënten in verschillende fasen van het onderzoek worden meegenomen, wat de (inhouds-) validiteit en relevantie van het onderzoek vergroot. Vanuit het ontologische en normatieve argument hebben cliënten het democratische recht om betrokken te zijn bij beslissingen over zorg die zij ontvangen. Het instrumentele argument is in het bijzonder van toepassing op initiatieven voor kwaliteitsverbetering, doordat de inbreng van co-onderzoekers
draagvlak creëert voor de bevindingen. De bijdrage van cliënten kan nieuwe, verhelderende perspectieven aan het licht brengen die kunnen worden gebruikt om de kwaliteit van de zorgrelaties en daarmee de kwaliteit van zorg te verbeteren.
In de langdurige zorg zijn de ervaringen van cliënten over de kwaliteit van zorg lange tijd kwantitatief onderzocht om algemeen geldende uitkomsten op organisatie- of locatieniveau te genereren. In de praktijk en op beleidsniveau is een groeiende interesse en behoefte zichtbaar voor kwalitatieve kwaliteitsinformatie waarin cliëntervaringen meer individueel en diepgaand in beeld wordt gebracht gebaseerd op wat cliënten zelf belangrijk vinden. Kwalitatieve kwaliteitsinformatie biedt zorgprofessionals inzicht in concrete en gedetailleerde ervaringen van cliënten en bijbehorende verbeterpunten.
Het doel van dit onderzoek was om kwalitatieve instrumenten te ontwikkelen die cliënten als co-onderzoekers kunnen toepassen om de kwaliteit van de zorgrelaties in de langdurige zorg vanuit cliëntperspectief in beeld te brengen en te verbeteren. [aut. ref.]