Publicatie

Publicatie datum
Palliatieve zorg voor daklozen: een systematische review van zorgen, behoeften en voorkeuren van daklozen, en belemmerende en bevorderende factoren voor het verlenen van palliatieve zorg.
Klopt, J.T., Veer, A.J.E. de, Dongen, S.I. van, Francke, A.L., Rietjens, J.A.C., Onwuteaka-Philipsen, B.D. Palliatieve zorg voor daklozen: een systematische review van zorgen, behoeften en voorkeuren van daklozen, en belemmerende en bevorderende factoren voor het verlenen van palliatieve zorg. Nederlands-Vlaams Tijdschrift voor Palliatieve Zorg: 2017, 15(1) 91-92. Abstracts: Nederlands- Vlaamse Wetenschapsdagen Palliatieve Zorg 2017, 30 november en 1 december 2017 in Amsterdam.
Lees online
INLEIDING- Bij mensen die dak- of thuisloos zijn, is in de laatste levensfase vaak sprake van een
complexe combinatie van lichamelijke, psychosociale en verslavingsproblemen.. Het tijdig bieden
van palliatieve zorg die past bij behoeften en zorgen van mensen die dak- of thuisloos zijn is vaak
een lastige opgave voor professionals. Deze systematische review heeft als doel om
wetenschappelijk bewijs samen te vatten over (a) de zorgen, behoeften en voorkeuren ten
aanzien van palliatieve zorg van mensen die dak- of thuisloos zijn en (b) bevorderende en
belemmerende factoren voor het leveren van kwalitatief goede palliatieve zorg aan mensen die
dak- of thuisloos zijn.
METHODEN- Een systematische review is uitgevoerd met behulp van het PRISMA-statement.
PubMed, Embase, PsychInfo, CINAHL en Web of Science zijn doorzocht van 15 maart 2016 tot
10 mei 2016. Geïncludeerd zijn studies die gaan over dak- en thuisloze mensen met een korte
levensverwachting, over palliatieve zorgbehoeften en/of de verstrekte palliatieve zorg aan deze
doelgroep, en die zijn uitgevoerd in Westerse landen. Studies zijn door twee onderzoekers
onafhankelijk van elkaar geselecteerd op basis van de inclusiecriteria. Data-extractie vond
onafhankelijk plaats, aan de hand van een vooraf opgesteld extractie formulier. De
methodologische kwaliteit van de studies werd beoordeeld met behulp van het Critical Appraisal
Instrument van Hawker, Payne, Kerr et al. (2002)1.
RESULTATEN- 23 studies voldeden aan de inclusiecriteria; vijftien studies waren kwalitatief en acht
studies waren kwantitatief. Veel van de zorgen, behoeften en voorkeuren betreffende palliatieve
zorg aan dak- en thuislozen bleken gerelateerd aan drugsverslaving die adequate zorg
belemmert, palliatieve zorg als iets van een lage prioriteit, beperkt inzicht in de eigen conditie en
weinig of geen steun van familie en vrienden. Belemmerende en bevorderende factoren hadden
vaak te maken met de houding van professionals: een respectvolle benadering en respect voor
waardigheid van dakloze personen is belangrijk voor kwalitatief goede palliatieve zorg.
CONCLUSIES- Een patiëntgerichte, laagdrempelige aanpak waarbij bewustwording van de zorgen
van mensen die dak- of thuisloos zijn centraal staat bij professionals, is nodig om de juiste
palliatieve zorg tijdig en op maat in te kunnen zetten. Training, educatie en ervaring van experts
zijn hierbij van belang.
1 Hawker S, Payne SK, Kerr C, Hardey M and Powell J. Appraising the evidence: reviewing
disparate data systematically. Qualitative Health Research. 2002; 12: 1284-99.
Wat betekent uw onderzoek voor de praktijk?
Overzicht van de mogelijkheden en knelpunten binnen palliatieve zorg, inzichten in behoeftes van daklozen
en handreikingen om deze zorg te verbeteren.
Vragen, bel of mail:
A.J.E. (Anke) de Veer
Senior onderzoeker Panel Verpleging & verzorging