Methode vaststellen cijfers ziekten per week (Nivel Surveillance)

Met de Nivel surveillance vindt de doorlopende monitoring plaats van plotselinge veranderingen in ziektepatronen.

Nivel Surveillance: twee vormen

De Nivel Surveillance bestaat uit twee soorten gegevens:

1. Syndroomsurveillance = surveillance op alle voorkomende ziekten en aandoeningen: hiervoor maken we gebruik van de gegevens in het elektronisch patiënten dossier van huisartsenpraktijken die deelnemen aan Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn. Hiermee berekenen we onze weekcijfers over voorkomende ziekten en aandoeningen.
2. Virologische respiratoire surveillance = surveillance op influenzavirus, RS-virus, SARS-CoV-2 en andere respiratoire virussen: hiervoor maken we gebruik van de uitslagen van neus- en keelmonsters die huisartsen van de Nivel Peilstations afnemen bij patiënten met een acute luchtweginfectie. Deze monsters worden in het laboratorium van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) onderzocht. Hiermee krijgen we inzicht in welke virussen er rondgaan.

Resultaat: wekelijkse surveillancecijfers

Aan de hand van onze weekcijfers van ziekten en aandoeningen signaleren en rapporteren we over plotselinge veranderingen in ziektepatronen, bijvoorbeeld bij een griepepidemie of een uitbraak van een andere (infectie)ziekte, denk aan het RS-virus maar ook hooikoorts, waterpokken of schurft. Op de pagina Actuele cijfers ziekten per week vindt u al deze ‘surveillancecijfers’. Ze worden elke woensdagmiddag geactualiseerd.

Bronnen Nivel Surveillance

Voor het monitoren van heersende ziekten en aandoeningen maken we gebruik van twee bronnen:

1. Gegevens uit elektronische patiënten dossiers van huisartsenpraktijken die deelnemen aan Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn
Registratiedata op basis van ICPC-coderingen: zo werkt het

• Zo’n 400 huisartsenpraktijken uit heel Nederland stellen hun gegevens beschikbaar over gezondheidsproblemen die zij registreren in de dossiers van hun patiënten.
• Huisartsen maken voor de registratie van gezondheidsproblemen in het medisch dossier gebruik van de verschillende diagnosecodes van de International Classification of Primary Care (ICPC).
• Er worden cijfers berekend voor specifieke diagnosecodes en voor een aantal combinaties van codes.
• In de wekelijkse Nivel Surveillance Bulletins is een selectie van de cijfers opgenomen, veelal met uitsplitsingen naar leeftijdsgroepen. Regionale cijfers staan in een aparte bijlage bij dit bulletin. Overige cijfers zijn op aanvraag beschikbaar.

2. Virologische testuitslagen van monsters afgenomen door huisartsen van de Nivel Peilstations
Afgenomen bij patiënten met klachten behorende bij een influenza-achtig ziektebeeld (IAZ) of een andere acute respiratoire infectie (ARI): zo werkt het

• Huisartsenpraktijken die deelnemen aan de Nivel Peilstations nemen wekelijks keel- en neuswatjes (een ‘monster’) af bij een aantal patiënten met een acute luchtweginfectie.
• Ze nemen monsters af bij patiënten met klachten die duiden op een acute respiratoire infectie (ARI), waaronder griepachtige klachten (influenza-achtig ziektebeeld, IAZ). Het RIVM onderzoekt deze IAZ- én ARI-monsters op meer dan alleen een influenzavirus, namelijk ook op andere luchtwegvirussen.
• De monsters worden getest op aanwezigheid van influenzavirus, RS-virus, rhinovirus, enterovirus, SARS-CoV-2, andere humane seizoens-coronavirussen (hCoV-229E, -OC43, -HKU1 en -NL63), para-influenzavirus (type 1, 2, 3, en 4) en humaan metapneumovirus (hMPV).
• Wekelijks worden de virologische testuitslagen bijgesteld met eventueel nagekomen gegevens.

Werkwijze syndroomsurveillance - Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn

De weekcijfers over ziekten en aandoeningen in het Surveillance Bulletin van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn worden voor langdurige aandoeningen, zoals hooikoorts, berekend als: 'het aantal personen dat de huisarts in die week heeft geraadpleegd voor bepaalde symptomen of aandoeningen, gedeeld door het totaal aantal ingeschreven patiënten in de praktijk' (wekelijkse zorgprevalentie). Voor acute, relatief kortdurende ziekten en aandoeningen, waaronder veel infectieziekten, rapporteren we wekelijkse incidenties. Bij incidenties tellen we alleen personen die in de voorgaande weken niet eerder bij de huisarts zijn geweest voor de betreffende aandoening; het aantal nieuwe ziektegevallen. Of een ziektegeval als 'nieuw' wordt beschouwd, wordt per aandoening bepaald op basis van de tijd die is verstreken sinds het voorgaande huisartsencontact voor die aandoening en varieert van 4 tot 16 weken voor acute aandoeningen tot 1 jaar voor langdurige aandoeningen.  

Leeftijdsgroep ‘onbekend’
Van nieuw-ingeschreven patiënten, onder wie ook pasgeboren baby’s, zijn niet altijd direct leeftijd en geslacht bekend bij het Nivel. Bij uitsplitsing naar leeftijd komen deze nieuwe patiënten in de leeftijdsgroep ‘onbekend’.

Meer weten over de Nivel Peilstations

Alles over de Nivel Peilstations, hun rol in de (griep)surveillance, deelnemer worden en meer, vindt u bij Nivel Peilstations - voor gegevens over luchtwegvirussen.