Meten van patiëntveiligheid in ziekenhuizen - Dossier Patiëntveiligheid

Sinds 2004 wordt in Nederlandse ziekenhuizen de ontwikkeling van patiëntveiligheid middels een landelijk dossieronderzoek gevolgd. Hierdoor is het mogelijk om inzicht te verkrijgen in de aard, ernst en omvang van potentieel vermijdbare schade en sterfte.

Overheid en zorgaanbieders hebben zich ten doel gesteld om zorggerelateerde schade drastisch omlaag te brengen. Onderzoekscentrum Safety 4 Patiënts voert hiertoe  onderzoek uit om de aard, ernst, omvang en kosten van zorggerelateerde schade vast te stellen. De uitkomsten uit dit onderzoek worden gebruikt om speerpunten te formuleren voor verbetering van de patiëntveiligheid en daarmee de kwaliteit van zorg.

Doel

Het algemene doel van dit project is om veldpartijen in de zorg en het ministerie van VWS inzicht te verschaffen in de mate van implementatie en borging van overeengekomen proces indicatoren en patiënt gerelateerde uitkomsten van patiëntveiligheid. Met de uitkomsten van het onderzoek kunnen we uitspraken doen over de mate waarin het terugdringen van potentieel vermijdbare schade en sterfte is geslaagd. Daarnaast hebben we een bijdrage geleverd aan het valideren van methoden om patiëntveiligheid en zorggerelateerde schade.

Methode: dossieronderzoek binnen de Monitor Zorggerelateerde Schade

De landelijke metingen naar potentieel vermijdbare schade en sterfte voeren we uit aan de hand van dossieronderzoek binnen de Monitor Zorggerelateerde Schade. Sinds 2004 doen we dit in Nederlandse ziekenhuizen, in in 2019 hebben we dit uitgebreid naar zelfstandige behandelcentra (ZBC's)

Door de jaren heen is de patiëntveiligheid er in verschillende onderzoeksprojecten gemeten met de Monitor Zorggerelateerde Schade, met de volgende resultaten:

Monitor 2019-2022: Zorggerelateerde Schade in Nederlandse ziekenhuizen

Dit onderzoeksproject maakt onderdeel uit van het overkoepelende project Monitor Patiëntveiligheid 2019-2022. Binnen deze monitor wordt de vijfde landelijke meting naar potentieel vermijdbare schade en sterfte in Nederlandse ziekenhuizen uitgevoerd.
Resultaten worden verwacht in 2022-2023.

Monitor 2019-2022: Zorggerelateerde Schade in zelfstandige behandelcentra (ZBC's)

Dit onderzoeksproject maakt onderdeel uit van het overkoepelende project Monitor Patiëntveiligheid 2019-2022. Binnen deze monitor wordt de eerste mening meting naar potentieel vermijdbare schade en sterfte in zelfstandige behandelcentra uitgevoerd. 
Resultaten worden verwacht in 2022-2023.

Dit onderzoek maakt onderdeel uit van het overkoepelende project Monitor Patiëntveiligheid 2019-2022.
Resultaten worden verwacht in 2022-2023.

Monitor 2015-2018: Zorggerelateerde Schade in Nederlandse ziekenhuizen

In de monitorstudies van 2004-2015 specifiek gekeken naar vijf groepen patiënten:

  • patiënten die zijn overleden in het ziekenhuis
  • patiënten die zijn ontslagen uit het ziekenhuis
  • patiënten met de diagnose acuut myocard infarct
  • patiënten ouder dan 75 jaar die zijn opgenomen zijn op de afdeling interne geneeskunde of chirurgie
  • patiënten van verschillende etnische achtergronden.

Projectomschrijving:

Publicaties:
2017 | Monitor Zorggerelateerde Schade 2015/2016: dossieronderzoek bij overleden patiënten in Nederlandse ziekenhuizen. Langelaan, M., Broekens, M.A., Bruijne, M.C. de, Groot, J.F. de, Moesker, M.J., Porte, P.J., Schutijser, B., Singotani, R., Smits, M., Zwaan, L., Wagner, C. Utrecht, Nivel,2017, 125 p

    Monitor 2009-2013: Monitor Zorggerelateerde Schade in Nederlandse ziekenhuizen (vijf deeltrajecten)

    Projectomschrijvingen:

    Traject 1 en 2 Monitor Zorggerelateerde Schade in Nederlandse ziekenhuizen 2009-2013: ontslagen patiënten en overleden patiënten

    Publicatie: 2013 | Monitor Zorggerelateerde Schade 2011/2012: dossieronderzoek in Nederlandse ziekenhuizen. Langelaan, M., Bruijne, M.C. de, Baines, R.J., Broekens, M.A., Hammink, K., Schilp, J., Verweij, L., Asscheman, H., Wagner, C. Amsterdam / Utrecht, EMGO+ Instituut/VUmc / Nivel, 2013, 136 p

    Monitor 2004-2008: Zorggerelateerde Schade in Nederlandse ziekenhuizen

    In 2005 en 2006 is het grootschalige, landelijke dossieronderzoek Patiëntveiligheid in Nederlandse Ziekenhuizen uitgeveord door het Nivel en EMGO is uitgevoerd. In 21 ziekenhuizen werden bijna 8000 dossiers (uit het jaar 2004) onderzocht door ervaren en getrainde beoordelaars (artsen en verpleegkundigen), om vast te stellen hoe vaak onbedoelde en vermijdbare zorggerelateerde schade (adverse events) optreedt.
    Gemiddeld werd bij 5.7% van de ziekenhuisopnames onbedoelde schade en bij 2.3% potentieel vermijdbare schade vastgesteld. In reactie op deze resultaten is het VSM-Veiligheidsprogramma 'Voorkom schade, werk veilig' ontwikkeld. Dit programma had als doel de omvang van onbedoelde en potentieel vermijdbare schade binnen 5 jaar te reduceren met 50%.

    Publicatie: 2010 | Monitor zorggerelateerde schade 2008: dossieronderzoek in Nederlandse ziekenhuizen. Langelaan, M., Baines, R.J., Broekens, M.A., Siemerink, K.M., Steeg, L. van de, Asscheman, H., Bruijne, M.C. de, Wagner, C. Utrecht, Nivel, 2010, 120 p

    Wagner, C. Meten van patiëntveiligheid in ziekenhuizen - Dossier Patiëntveiligheid. Uit: www.nivel.nl [Laatst gewijzigd op 25-05-2021; geraadpleegd op 15-06-2021]. URL: https://www.nivel.nl/nl/dossier-patientveiligheid/meten-van-patientveiligheid-0