Nieuws
Vertrouwen van verzekerden in zorgverzekeraars speelt beperkte rol in functioneren zorgstelsel
Het vertrouwen van verzekerden in zorgverzekeraars is laag, maar blijkt nauwelijks een rol te spelen bij hun keuzes op de zorgverzekeringsmarkt. Vertrouwen speelt wél een rol bij het vragen om of accepteren van zorgadvies van de zorgverzekeraar. Beperkte kennis van polisvoorwaarden en onduidelijkheid over de rol van zorgverzekeraars lijken een grotere uitdaging voor de werking van het zorgstelsel. Dat blijkt uit onderzoek dat Frank van der Hulst bij onderzoeksinstituut Nivel uitvoerde en waarop hij op 29 september 2026 aan de Universiteit Maastricht promoveerde.
Kennis van zorgverzekering vaak beperkt
Van de verzekerden heeft 35% (volledig) vertrouwen in zorgverzekeraars. Verzekerden met meer vertrouwen stappen niet vaker over naar een andere zorgverzekeraar en kiezen ook niet vaker voor een polis met beperkende voorwaarden. Wel staan zij meer open voor zorgadvies van hun zorgverzekeraar. De kennis over de eigen zorgverzekering blijkt echter vaak beperkt. Zo keek meer dan een derde van de verzekerden met een polis met beperkte ziekenhuiskeuze bij het afsluiten niet naar welke ziekenhuizen gecontracteerd waren. Bijna twee derde van degenen die moesten bijbetalen voor ziekenhuiszorg, had dit vooraf niet verwacht.
Hoe werkt het zorgstelsel: gereguleerde concurrentie
Verzekerden kunnen ieder jaar kiezen uit verschillende zorgverzekeraars en zorgverzekeringen. Zorgverzekeraars proberen daarom aantrekkelijke verzekeringen aan te bieden. Ook maken zij afspraken met zorgaanbieders over de prijs en kwaliteit van zorg. Wanneer verzekerden hun polisvoorwaarden meewegen, kiezen voor gecontracteerde zorgaanbieders en het advies van hun zorgverzekeraar volgen, staan zorgverzekeraars sterker in de onderhandelingen met zorgaanbieders. Zo moet concurrentie tussen zorgverzekeraars en zorgaanbieders bijdragen aan goede en betaalbare zorg.
Rol zorgverzekeraars niet altijd duidelijk
Ook sluiten verwachtingen van verzekerden over de taken van zorgverzekeraars niet altijd aan bij hun wettelijke rol, vooral bij kostenbeheersing en bemiddeling naar passende zorg. Hoe groter dit verschil, hoe lager het vertrouwen. Uit interviews met verzekerden blijkt daarnaast dat persoonlijke ervaringen, media-aandacht en verwachtingen over de rol van zorgverzekeraars belangrijk zijn voor de beeldvorming. Sommige geïnterviewden hebben soms het gevoel dat financiële belangen zwaarder wegen voor zorgverzekeraars dan patiëntbelangen. De resultaten wijzen erop dat voor een goede werking van het zorgstelsel kennis van polisvoorwaarden en van de rol van zorgverzekeraars minstens zo belangrijk zijn als het vertrouwen in zorgverzekeraars.
Vertrouwen speelt een belangrijke rol wanneer zorgverzekeraars verzekerden actief willen begeleiden naar passende zorg via zorgadvies. Voor het functioneren van het zorgstelsel lijken daarnaast vooral duidelijke communicatie over polisvoorwaarden en de rol van zorgverzekeraars van belang.
Meer weten?
Bekijk alle resultaten van het Nivel-onderzoek in het proefschrift.
Over het onderzoek
Dit promotieonderzoek is uitgevoerd bij het Nivel. Centraal stond de vraag welke rol het vertrouwen van verzekerden in zorgverzekeraars speelt in het goed functioneren van een zorgstelsel gebaseerd op gereguleerde concurrentie. Het onderzoek is grotendeels gebaseerd op vragenlijsten en interviews met leden van het Nivel Consumentenpanel Gezondheidszorg. De onderzoeken combineerden zowel kwantitatieve als kwalitatieve onderzoeksmethoden om inzicht te krijgen in vertrouwen, kennis, verwachtingen en gedrag van verzekerden ten aanzien van zorgverzekeraars.
