Monitor: Behoefte aan zorg en ondersteuning in coronatijd

Tussen 16 maart en 21 juni 2020 heeft het Nivel gemonitord of burgers in Nederland behoefte hadden aan extra zorg of ondersteuning in verband met de coronapandemie.

Monitor Behoefte aan zorg en ondersteuning onder burgers in coronatijd


We deden onderzoek aan de hand van een online vragenlijst onder leden van het Nivel Consumentenpanel Gezondheidszorg. Het onderzoek hebben we uitgevoerd op verzoek van het RIVM. 


Ondersteunende materialen voor zorgvragersUitkomst: behoefte aan extra zorg of ondersteuning was laag onder de bevolking
Een overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking had in de periode van 16 maart tot 17 mei 2020 geen behoefte aan zorg of ondersteuning in verband met de coronacrisis. De behoefte aan extra zorg of ondersteuning was beperkt en ging net als de COVID-19-curve omlaag.

Uitkomst: behoefte aan extra zorg of ondersteuning was laag onder de bevolking


Landelijk representatiefUitkomst: steunbehoefte die er was, lag in informatievoorziening en later ook steeds meer in psychologische hulp.
De behoefte aan zorg en ondersteuning die er was, bestond voornamelijk uit het ontvangen van informatie om te checken of men het virus had (gehad). Daarnaast zien we dat de behoefte aan niet-acute medische hulp, aan emotionele en sociale steun en aan psychologische hulp toenam. Het aandeel ‘behoefte aan psychisch zorg en ondersteuning’ was relatief hoog en groeide, terwijl de andere behoeften afnamen. Dit kan te maken hebben met het ‘noemereffect’: door de behoefte te benoemen ontstaat de behoefte eraan.

Uitkomst: steunbehoefte die er was, lag in informatievoorziening en later ook steeds meer in psychologische hulp.

Deze resultaten zijn terug te zien in de vijf behoeftepeilingen die we hebben gedaan. De beeldende duidingen bij deze peilingen zijn hieronder overzichtelijk bij elkaar gezet. Na ieder figuur volgt de toelichting.

Behoeftepeiling 5, wk 20 (11/03 -17/03): Beperkte behoefte aan ondersteuning en zorg min of meer stabiel, psychische zorgen in verband met COVID-19 groeienBehoeftepeiling 5, wk 20 (11/5 - 17/5): Beperkte behoefte aan ondersteuning en zorg min of meer stabiel, psychische zorgen in verband met COVID-19 groeien

Behoeftepeiling 5, wk 20 (11/5 -17/5); fragment. Bekijk alle scores in het feitenblad.

Figuur 5. Fragment uit feitenblad ‘Behoefte aan zorg en ondersteuning tijdens uitbraak coronavirus (COVID-19-pandemie). Behoeftepeiling 5, wk 20 (11/05 -17/05)’.

Wat valt op (wk 20, behoeftepeiling 5)?
Nog steeds beperkte behoefte aan ondersteuning en zorg, wel meer psychische zorgen in verband met COVID-19:

  • Nog altijd heeft de overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking (98%, bij vorige peiling 96%) geen behoefte aan zorg of ondersteuning in verband met de uitbraak van COVID-19.
  • De behoefte naar zorg en ondersteuning die er is (2%), bestaat net als bij voorgaande peilingen voornamelijk uit een behoefte aan informatie, om te kunnen checken of men het virus heeft (gehad).
  • De behoefte aan niet-acute medische hulp (eerder gedaald van 11 naar 8%) daalt opnieuw: van 8% naar 4%.
  • De behoefte aan psychologische hulp (eerder toegenomen van 8 naar 12%) stijgt juist opnieuw: van 12% naar 19%.
     

Behoeftepeiling 4, wk 18 (27/04 - 3/5): Beperkte behoefte aan ondersteuning en zorg die er al was daalt nog steeds, wel meer psychische zorgen in verband met COVID-19Behoeftepeiling 4, wk 18 (27/4 - 3/5): Beperkte behoefte aan ondersteuning en zorg die er al was daalt nog steeds, wel meer psychische zorgen in verband met COVID-19

Behoeftepeiling 4, wk 18 (27/4 - 3/5); fragment. Bekijk alle scores in het feitenblad.

Figuur 4. Fragment uit feitenblad ‘Behoefte aan zorg en ondersteuning tijdens uitbraak coronavirus (COVID-19-pandemie). Behoeftepeiling 4, wk 18 (27/4 - 3/5).

Wat valt op (wk 18, behoeftepeiling 4)?

  • Nog steeds heeft de overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking (96%, bij vorige peiling 97%) geen behoefte aan zorg of ondersteuning in verband met de uitbraak van COVID-19.
  • De behoefte naar zorg en ondersteuning die er is (4%), bestaat net als bij voorgaande peilingen voornamelijk uit een behoefte aan informatie, om te kunnen checken of men het virus heeft (gehad).
  • De behoefte aan niet-acute medische hulp, die bij de vorige peiling enorm steeg (van 3 naar 11%), neemt iets af en gaat van 11 naar 8%. De behoefte aan psychologische hulp is relatief juist toegenomen (van 8 naar 12%).

Behoeftepeiling 3, wk 16 (13/4 - 19/04): Beperkte behoefte aan ondersteuning en zorg, wel meer psychische zorgen in verband met COVID-19Behoeftepeiling 3, wk 16 (13/4 - 19/4): Beperkte behoefte aan ondersteuning en zorg, wel meer psychische zorgen in verband met COVID-19

Behoeftepeiling 3, wk 16 (13/4 - 19/4); fragment. Bekijk alle scores in het feitenblad.

Figuur 3. Fragment uit feitenblad ‘Behoefte aan zorg en ondersteuning tijdens uitbraak coronavirus (COVID-19-pandemie). Behoeftepeiling 3, wk 16 (13/4 - 19/4). Bekijk alle scores in het feitenblad.

Wat valt op (wk 16, behoeftepeiling 3)?

  • De overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking heeft op dit moment nog geen behoefte aan zorg of ondersteuning in verband met de uitbraak van COVID-19. Bij de vorige peiling had slechts 4% van de burgers hier wél behoefte aan. Dit percentage is gedaald naar 3%.
  • De behoefte aan zorg en ondersteuning die er is, bestaat voornamelijk uit behoefte aan informatie om te checken of men het virus heeft (gehad).
  • Daarnaast is de behoefte aan niet-acute medische hulp, aan emotionele en sociale steun en aan psychologische hulp toegenomen.
     

Behoeftepeiling 2, wk 14 (30/03 – 5/4): Behoefte aan zorg en ondersteuning in verband met COVID-19-uitbraak licht gestegenBehoeftepeiling 2, wk 14 (30/3 - 5/4): Behoefte aan zorg en ondersteuning in verband met COVID-19-uitbraak licht gestegen

Behoeftepeiling 2, wk 14 (30/3 - 5/4); fragment. Bekijk alle scores in het feitenblad.

Figuur 2. Fragment uit feitenblad ‘Behoefte aan zorg en ondersteuning tijdens uitbraak coronavirus (COVID-19-pandemie). Behoeftepeiling 2, wk 14 (30/3 - 5/4). Bekijk alle scores in het feitenblad.

Wat valt op (wk 14, behoeftepeiling 2)?

  • De overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking heeft op dit moment nog geen behoefte aan zorg of ondersteuning in verband met de uitbraak van COVID-19. Bij de vorige peiling was het deel dat hier wél behoefte aan had, slechts 2% van de ondervraagden, dit is gestegen naar 4%.
  • De behoefte naar zorg en ondersteuning is die er is, bestaat voornamelijk uit behoefte aan informatie om te checken of met het virus heeft (gehad) en behoefte aan basishulp, zoals hulp bij het doen van de boodschappen.
     

Behoeftepeiling 1, wk 12 (16/03 – 22/03): Meeste Nederlanders zelfredzaam tijdens de coronacrisisBehoeftepeiling 1, wk 12 (16/3 - 22/3): Meeste Nederlanders zelfredzaam tijdens de coronacrisis

Behoeftepeiling 1, wk 12 (16/3 - 22/3); fragment. Bekijk alle scores in het feitenblad.

Behoeftepeiling 1, wk 12 (16/03 – 22/03): Meeste Nederlanders zelfredzaam tijdens de coronacrisis

Wat valt op (wk 12, behoeftepeiling 1)?

  • Een overgrote meerderheid van de Nederlandse bevolking heeft op dit moment geen behoefte aan zorg of ondersteuning in verband met de coronacrisis. Slechts 2% van de ondervraagden geeft aan hier wel behoefte aan te hebben.
  • Hierin verschillen mannen en vrouwen niet van elkaar.
  • Ook is de groep die wel behoefte heeft aan zorg of ondersteuning niet ouder of jonger dan de groep die hier geen behoefte aan heeft.
     

Alle feitenbladen 'Behoefte aan zorg en ondersteuning tijdens uitbraak coronavirus'Alle feitenbladen 'Behoefte aan zorg en ondersteuning tijdens uitbraak coronavirus'
De vijf feitenbladen op een rij:

Methode vaststellen cijfers COVID-19 en verdenkingen op COVID-19Methode vaststellen cijfers COVID-19 en verdenkingen op COVID-19
Voor het samenstellen van de factsheets hebben we de vraag ‘Heeft u behoefte aan zorg of andere ondersteuning in verband met het coronavirus? (nee / ja, namelijk)’ vijf keer afgenomen in het Nivel Consumentenpanel Gezondheidszorg. Het onderzoek is onderdeel van een monitor naar griep- en verkoudheidsklachten en coronagerelateerde percepties, die liep van week 9 tot week 20 2020. We hebben hierbij gebruikgemaakt van de leidraad Rapid Needs Assessment bij rampen en crises (Dückers, Baliatsas, Bosmans, Domsdorf, Vliek-Mulder & de Zwart, 2020 (te verschijnen)).
 

Over het Nivel Consumentenpanel GezondheidszorgOver het Nivel Consumentenpanel Gezondheidszorg
Onder leden van het Consumentenpanel Gezondheidszorg peilt het Nivel hoe burgers in Nederland denken over de gezondheidszorg en wat hun ervaringen zijn met die zorg. Het panel bestaat momenteel uit ongeveer 12.000 personen van 18 jaar en ouder. Van deze panelleden is een groot aantal achtergrondkenmerken bekend, zoals leeftijd, geslacht en opleidingsniveau.

Privacy
De gebruikte methode voor het verzamelen van de gegevens voldoet aan de verplichte Europese wetgeving inzake gegevensbescherming en aan de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). De privacy van panelleden is hierbij gegarandeerd.

Gegevensverzameling