Nivel Peilstations - voor gegevens over luchtwegvirussen

Onderdeel van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn

Peilstation-huisartsenpraktijken leveren gegevens aan voor de landelijke virologische respiratoire surveillance. Hiermee wordt inzicht verkregen in virussen die luchtweginfecties kunnen veroorzaken onder mensen die daarvoor bij de huisarts komen. Zo dragen de Peilstations bij aan de pandemische paraatheid.

Niet alle onderzoeksvragen over heersende ziekten kunnen worden beantwoord met de routinematig vastgelegde gegevens die Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn verzamelt. De Nivel Peilstations zijn huisartsenpraktijken binnen Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn die zich extra inzetten voor de surveillance van luchtwegvirussen. De patiënten die bij deze praktijken staan ingeschreven vormen een groep van ongeveer 2,3% van de Nederlandse bevolking en de Peilstation praktijken zijn door heel Nederland gevestigd. 

Van monsterafname tot inzicht in luchtwegvirussen

Huisartsen van ruim 100 Peilstation-praktijken nemen keel- en neusmonsters af bij patiënten met een acute luchtweginfectie, die ze naar het RIVM sturen. Het RIVM onderzoekt de monsters op influenzavirus (griep), SARS-CoV-2-virus (dat COVID-19 kan veroorzaken), RS-virus en een aantal andere luchtwegvirussen.

De uitslagen van de monsters leveren informatie over de verspreiding en karakteristieken van luchtwegvirussen en dragen bij aan de besluitvorming of er een griepepidemie heerst. De resultaten dragen bij aan onderzoek naar de samenstelling en effectiviteit van vaccins tegen luchtweginfecties (VEBIS project) en de werkzaamheid van antivirale middelen. Voor deze respiratoire surveillance werken we samen met het RIVM en het Erasmus MC. Zo dragen de Peilstation-huisartsenpraktijken bij aan de pandemische paraatheid van Nederland.

Nivel-icoon resultaatResultaat: wekelijkse cijfers over luchtwegvirussen

Wekelijks publiceren we de nieuwe, actuele cijfers over luchtwegvirussen, samen met andere actuele cijfers over gezondheidsproblemen waarmee mensen bij de huisarts komen. Onze up-to-date weekcijfers over ziekten en aandoeningen geven een actueel beeld van wat er heerst. De cijfers zijn landelijk representatief en worden gebruikt door het RIVM, GGD-en, ziekenhuizen en voor beleidsvoering, bijvoorbeeld door het ministerie van VWS. De cijfers verschijnen ook regelmatig in allerlei media. 

 

Informatie specifiek voor de deelnemende PeilstationsBent u huisarts en vindt u het ook belangrijk om luchtweginfecties te monitoren?

Als Nivel Peilstation-praktijk speelt u een belangrijke rol in de surveillance van luchtweginfecties en draagt u bij aan de pandemische paraatheid van de Nederlandse gezondheidszorg. Wij zijn regelmatig op zoek naar huisartspraktijken die zich willen aansluiten bij ons netwerk van Nivel Peilstations. Bij deelname hoort een passende financiële vergoeding. Heeft u interesse of wilt u meer weten? Stuur ons dan een bericht via zorgregistraties@nivel.nl

HistorieKorte historie Nivel Peilstations

  • In de jaren 60 zijn verschillende huisartsenparktijken in Nederland gaan tellen hoeveel patiënten met een griepachtig beeld op consult komt.
  • Sinds 1970 gebeurt dit op landelijke basis en meer gestructureerd: ongeveer 40 (wisselende) huisartspraktijken leveren als Peilstation informatie over verschillende gezondheidsproblemen en de behandeling daarvan door de huisarts. Een vast onderwerp is de wekelijkse rapportage van het aantal patiënten met een influenza-achtig ziektebeeld (IAZ of griepachtige klachten).
  • Sinds 1992 nemen de Nivel Peilstations ook keel- en neusmonsters af bij patiënten met IAZ of een andere acute luchtweginfectie.
  • Sinds 2022 is het aantal Peilstation-praktijken dat keel- en neusmonsters afneemt verhoogd, om ook op regionaal niveau een beeld te hebben van welke virussen circuleren.
  • Sinds maart 2026 vervalt de rapportage over IAZ en onderzoek naar andere gezondheidsproblemen door de Peilstations. Het afnemen van keel- en neusmonsters voor de virologische respiratoire surveillance wordt gecontinueerd.

Tijdslijn Nivel Peilstations

Nivel Peilstations tijdlijn-03

Nivel-icoon resultaatHistorisch resultaat: Jaarrapporten Nivel Peilstations

Van 1972 tot en met 2023 publiceerde het Nivel elk jaar (of tweejaarlijks) een jaarrapport met de verzamelde gegevens van alle Nivel Peilstations van het betreffende jaar.

Alle beschikbare jaarrapportages van de Nivel Peilstations (vanaf 1972)

Nivel-icoon resultaatHistorisch resultaat: wetenschappelijke artikelen met resultaten van de Peilstations

Tot eind maart 2026 leverden de Nivel Peilstations een bijdrage aan diverse onderzoeken, vaak in de vorm van vragenlijstonderzoek. Zo hebben we met de Parnassia Groep, een instelling voor geestelijke gezondheidszorg en de Vrije Universiteit Amsterdam (VU) langlopende samenwerkingen in vragenlijstonderzoek op het gebied van respectievelijk eetstoornissen en levenseinde. Deze onderzoeken resulteerden in verschillende artikelen in wetenschappelijke tijdschriften.

Voorbeelden wetenschappelijke artikelen met gebruik van aanvullend onderzoek door de Nivel Peilstations

Aanmeldformulier voor deelname als Nivel Peilstation

Bedankt dat u interesse heeft in ons Peilstation Netwerk!
Wij nemen zo spoedig mogelijk contact met u op om nadere uitleg te geven.

Verplicht invullen
Gegevens contactpersoon
Aanhef
Gegevens praktijk
Softwarepakket Huisartsen
Hoe bent u bekend geraakt met het Nivel Peilstation Netwerk?

Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn
Om deel te kunnen nemen moet de praktijk aangesloten zijn bij Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn.
Bent u dat nog niet? Dan kunt u nog steeds mee doen alleen zullen wij u dan ook moeten aanmelden als Nivel Zorgregistratie Eerste Lijn. Bij Informatie voor zorgverleners vindt u alle informatie over onze doelen en onze werkwijze bij elkaar. Het proces van aanmelding wordt uitgelegd, u ziet een voorbeeld-samenwerkingsovereenkomst en u krijgt handvatten voor het informeren van uw patiënten over uw deelname aan Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn.

Taal, A., Simons, C., Overbeek, L., Hooiveld, M.. Nivel Peilstations - voor gegevens over luchtwegvirussen. Uit: www.nivel.nl [Laatst gewijzigd op 01-05-2026; geraadpleegd op 01-05-2026]. URL: https://www.nivel.nl/nl/panels-en-registraties/nivel-zorgregistraties-eerste-lijn/methoden/nivel-peilstations