Zorg verleend door de diëtist - aard en omvang

Uit de registraties van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn

Hoeveel patiënten - mannen, vrouwen en kinderen - gaan er jaarlijks naar een diëtist in de eerstelijnszorg? Met welke klachten? Hoeveel van hen zijn doorverwezen? En de diëtist; welke gezondheidsproblemen ziet deze het meest? Hoe lang duurt een behandeltraject? We geven inzicht in de zorg die de diëtist biedt, op basis van de registraties uit Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn.

Deze cijfers zijn opgesteld op in opdracht van het ministerie van VWS en worden ingezet voor beleid in de zorg.

DietistRol diëtist in de eerstelijnszorg

Diëtetiek is het paramedisch vakgebied gericht op voeding en gedrag in relatie tot ziekte en gezondheid. De werkterreinen van de diëtist zijn divers. De grootste groep diëtisten is werkzaam binnen de gezondheidszorg, waarbij de hulpverlening zowel preventief, curatief als palliatief van aard kan zijn. De diëtist begeleidt de patiënt bij de uitvoering van het advies in de eigen woon- en leefsituatie. Meer informatie vindt u in het document Beroepsprofiel Diëtist, zoals vastgelegd door de Nederlandse Vereniging van Diëtisten (NVD).

DietistVerleende zorg door de diëtist, in cijfers

We presenteren de meest recente kerncijfers over diëtetiek in de vorm van 'kernpunten'. Deze cijfers vindt u ook in het rapport Zorg door de diëtist in de eerste lijn: Jaarcijfers 2020 en trendcijfers 2016-2020. Hierin worden ze - samen met vele andere kerncijfers - beeldend gepresenteerd in grafieken en tabellen, en voorzien van duiding.

Kernpunten diëtetiek, 2020 en voorgaande jaren

Uit: Zorg door de diëtist in de eerste lijn: Jaarcijfers 2020 en trendcijfers 2016-2020
Bron: Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn; de registraties van deelnemende diëtisten

Patiëntkenmerken

  • In 2020 zijn 77.094 patiënten die deelnemen aan Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn, behandeld door een diëtist.
  • Van de patiënten die bij de diëtist komen, is 62% vrouw.
  • De gemiddelde leeftijd is 54 jaar.

Omvang zorggebruik
De omvang van het zorggebruik meten we aan de hand van het aantal behandelingen per jaar in de diëtetiek.

Aantal behandelingen op basis van geregistreerde prestatiecodes
Bij het declareren door de diëtist aan de zorgverzekeraar worden verschillende typen behandelingen onderscheiden. Dit zijn de 'prestaties', vastgesteld door de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) en vastgelegd in de Vektis Prestatiecodelijst. De '6000-prestatiecodes' zijn van toepassing op diëtetiek.

  • Het grootste deel (46%) van de declaraties in 2020 betreft die voor een individuele zitting reguliere diëtetiek.
  • Behandelingen voor multidisciplinaire zorg (gedeclareerd met een 6300-prestatiecode ketenzorg) betreft in 2020 8% van het totaal aantal declaraties.
  • In 2020 zijn declaraties voor een telefonische zitting toegenomen van 5% in 2019 naar 18% in 2020. Dit is waarschijnlijk het gevolg van de coronapandemie en de daaruit volgende maatregelen.

Aantal behandelingen per patiënt per kalenderjaar

  • In 2020 heeft iets meer dan de helft van de patiënten bij de diëtist 1 tot 2 consulten.
  • Sinds 2016 hebben patiënten gemiddeld 3,4 consulten met de diëtist per kalenderjaar.
  • Het gemiddeld aantal consulten is iets gestegen ten opzichte van 2019. Mogelijk is er een verband tussen de toename in het aandeel telefonische consulten (zie hierboven) en het totaal aantal consulten.

Gemiddelde behandelduur per patiënt per kalenderjaar

  • In 2020 heeft 34% van de patiënten 1 tot 2 uur zorg van de diëtist ontvangen en nog eens 28% minder dan 1 uur.
  • De gemiddelde behandeltijd* is in 2020, net als in 2019, minder dan 2 uur per patiënt per jaar. In de behandeltijd is zowel de directe als indirecte tijd meegenomen.

* De behandeltijd hangt sterk samen met het aantal consulten. Het aandeel patiënten met <60 minuten behandelduur betreft deels patiënten met tevens behandeltijd in het jaar ervoor of het jaar erna. De totale behandeltijd per patiënt in een kalenderjaar komt dus niet direct overeen met de totale behandeltijd van een patiënt.

Aanmelding

  • Verreweg de meeste patiënten (zo'n 94%) die in 2020 worden behandeld door de diëtist, zijn met een verwijzing gekomen.
  • Zo'n 6% van de patiënten maakt gebruik van de Directe Toegankelijkheid Diëtetiek (DTD).

Behandeldoelen

  • Van alle patiënten die in 2020 in behandeling zijn bij de diëtist, is bij 36% één of meer behandeldoelen geregistreerd. Het aandeel patiënten waarvoor behandeldoelen zijn vastgelegd binnen de Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn is verdubbeld ten opzichte van 2019.
  • In 2020 is het meest geregistreerde behandeldoel ‘het beïnvloeden van ziekte, aandoening of syndroom’ (65%) gevolgd door ‘het beïnvloeden van nieuw voedingsgedrag’ (65%).
  • In de afgelopen jaren is een sterke afname te zien in de registratie van het behandeldoel ‘scheppen van een gunstig therapieklimaat’, evenals ‘het verkrijgen van inzicht in ziekten, aandoeningen of syndromen’.

Voedingsgerelateerde gezondheidsproblemen

Te hoog gewicht bij volwassenen

  • In 2020 is bij ruim 40% van de patiënten bij de diëtist behandeld voor een te hoog gewicht bij volwassenen (BMI > 25 kg/m2).
  • Veelvoorkomende andere voedingsgerelateerde aandoeningen in deze patiëntengroep zijn diabetes type 2 (21%), hypercholesterolemie (14%) en hypertensie (12%).
  • Bij 48% van de volwassen patiënten met een te hoog gewicht is geen andere diëtistische diagnose geregistreerd.

Diabetes type 2

  • In 2020 is 19% van de patiënten bij de diëtist behandeld voor diabetes type 2.
  • Veelvoorkomende andere voedingsgerelateerde aandoeningen bij patiënten met diabetes type 2 zijn een te hoog gewicht (46%), hypercholesterolemie (8%) en hypertensie (7%).

Chronische obstructieve longziekten

  • In 2020 is 3% van de patiënten bij de diëtist behandeld voor chronische obstructieve longziekten.
  • Veelvoorkomende andere voedingsgerelateerde aandoeningen in deze patiëntengroep zijn onbedoeld gewichtsverlies of ondervoeding (38%) en overgewicht (26%).

Overige gezondheidsproblemen

  • Van de patiënten die in 2020 door deze diëtisten worden behandeld, heeft 5% communicatieproblemen, 8% psychische problemen en 3% verstandelijke problemen.
  • Deze percentages lijken de afgelopen jaren iets af te nemen.

Meetwaarden

  • In 2020 worden 30.864 volwassen patiënten door de diëtist behandeld voor overgewicht. Van deze patiënten wordt bij 36% de BMI bij aanvang van de behandeling ingevuld.
  • Het merendeel van deze patiënten heeft, net als in voorgaande jaren, extreem overgewicht (gemiddelde BMI 33,0 kg/m2).

Evaluatie behandelingen
De reden van de beëindiging van een behandeling wordt gecodeerd aan de hand van de Vektis-codelijst voor reden einde zorg.

  • In 2020 wordt bij 3.996 patiënten de behandeling geregistreerd als beëindigd. Van 3.035 patiënten  (76%) is de reden voor het afsluiten van de behandeling bekend.
  • Bij 55% van de patiënten wordt de behandeling beëindigd omdat de patiënt uitbehandeld is.
  • Ongeveer een kwart van de patiënten stopt op eigen initiatief met de behandeling.
  • Deze percentages komen min of meer overeen met die van voorgaande jaren.

DietistArchief: alle jaarrapportages over de zorg verleend door de diëtist

Wilt u de kerncijfers van eerdere jaren bekijken? Open het uitklapmenu hieronder en kies een rapportage.
 

    Alle jaarrapporten 'Zorg door de diëtist in de eerste lijn' - cijfers en achtergrondinformatie

    Gebruikte methode weekcijfers aandoeningen: Surveillance en PeilstationsBron en verantwoording cijfers diëtisten

    Alle cijfers komen voort uit het analyseren van de gegevens die Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn verzamelt bij aangesloten diëtisten. Dit betreffen diëtisten met een eigen praktijk, diëtisten in loondienst bij een praktijkhouder en diëtisten werkzaam bij een instelling voor verpleging, verzorging en thuiszorg (VVT). De gegevens die deze diëtisten opnemen in hun elektronisch patiëntendossiers, vormen de basis van onze cijfers. Dit zijn gegevens over gezondheidsproblemen, contacten, behandelingen en uitslagen van diagnostische tests.

    Meer wetenOnderzoek (laten) doen met gegevens van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn

    De gegevens van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn vormen een rijke bron van informatie. Wilt u zelf gegevens van onze registraties gebruiken voor onderzoek?

     

    Meijer, W. Zorg verleend door de diëtist - aard en omvang. Uit: www.nivel.nl [Laatst gewijzigd op 08-06-2023; geraadpleegd op 09-06-2023]. URL: https://www.nivel.nl/nl/nivel-zorgregistraties-eerste-lijn/cijfers-over-zorgverlening/cijfers-zorgverlening-dietisten