Nivel-cijfers zorg die de huisarts verleent - aard en omvang

Uit de registraties van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn

Hoeveel mensen gaan er jaarlijks naar de huisarts? Hoe oud zijn ze? Met welke klachten komen ze? En de huisarts; hoeveel consulten geeft deze gemiddeld per jaar? Hoe lang zijn deze? Hoeveel patiënten worden doorverwezen? Naar welk specialisme? We geven inzicht in de huisartsenzorg op basis van de registraties uit Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn.

Voor de meeste gezondheidsproblemen is de huisartsenpraktijk de eerste plek waar men aanklopt voor professionele hulp. Bijna iedere Nederlander is dan ook ingeschreven bij een huisartsenpraktijk. In dit onderdeel presenteren we de cijfers over zorg die de huisarts verleent, samengesteld op basis van de huisartsenregistraties van vele honderden huisartsen die deelnemen aan Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn. Meer weten over de andere onderwerpen op het gebied van de de huisarts in de zorg? Ga naar een van de volgende pagina's:

Rol huisarts in de eerstelijnszorgRol huisarts in de eerstelijnszorg

De huisarts heeft een poortwachtersfunctie in de zorg: het is het eerste aanspreekpunt voor de patiënt en voor het raadplegen van specialistische hulp is meestal een verwijzing van een huisarts nodig. Bijna alle huisartsen houden hun medische dossiers elektronisch bij. In deze dossiers staan gegevens over gezondheidsproblemen, contacten, voorgeschreven geneesmiddelen en uitslagen van diagnostische testen. Verwijzingen naar de specialistische tweedelijnszorg worden vastgelegd via ZorgDomein.

De zorg die de huisarts verleent, in cijfersDe zorg die de huisarts verleent, in cijfers

De meest recente kerncijfers van de zorg bij de huisarts vindt u hieronder (samengevat) en in het rapport Zorg door de huisarts: jaarcijfers 2022 en trendcijfers 2018-2022. Hierin worden ze - samen met vele andere kerncijfers - beeldend gepresenteerd in grafieken en tabellen, en voorzien van duiding.

Kernpunten huisartsenzorg, 2022 en voorgaande jaren

Uit: Zorg door de huisarts: jaarcijfers 2022 en trendcijfers 2018-2022
Bron: de cijfers zijn gebaseerd op elektronisch geregistreerde gegevens van 430 huisartsenpraktijken die deelnemen aan Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn, met in totaal 1.902.017 ingeschreven patiënten.
Noot: de COVID-19-pandemie, die in 2019 uitbrak, was van grote invloed op het zorggebruik in op de huisartsenpraktijk.

Patiëntkenmerken

  • Ongeveer een derde deel van de ingeschreven patiënten van de huisartsenpraktijk is in 2022 tussen de 18 en 44 jaar oud, de gemiddelde leeftijd van de ingeschreven patiënten is 42 jaar.
  • Het percentage vrouwen dat in 2022 staat ingeschreven in de huisartsenpraktijk is vrijwel gelijk aan het percentage mannen.

Omvang zorggebruik

  • Driekwart (77,6%) van de ingeschreven patiënten bij een huisarts had in 2022 minimaal één contact met de huisartsenpraktijk. Dit percentage is hoger dan in 2021 (76,6%), maar nog altijd iets lager dan in 2019 (78,2%). 
  • Patiënten hadden in 2022 gemiddeld 5,0 keer contact met de huisartsenpraktijk. Dit is ongeveer gelijk aan het niveau van 2021 en het niveau van voor de coronapandemie. 
  • De contacten met de huisartsenpraktijk in 2022 betroffen hoofdzakelijk contacten met de huisarts (83,7%). Consulten van minder dan 5 minuten en consulten van 5 tot 20 minuten (resp. gemiddeld 1,3 en 2,2 contacten per patiënt) zijn het meeste gedeclareerd, en kwamen gemiddeld het meest voor bij patiënten van 85 jaar en ouder (resp. gemiddeld 4,2 en 4,7 contacten per patiënt).
  • Het aantal consulten bij de POH-GGZ in 2022 was 169 per 1.000 ingeschreven patiënten. Dit is 12% hoger dan in 2019 (150) en nagenoeg gelijk aan 2021. De meeste contacten met de POH-GGZ waren consulten van 20 minuten en langer (134 contacten per 1.000 ingeschreven patiënten). Dit past in de trend van meer psychische problematiek tijdens en na corona.
  • Het aantal gedeclareerde modernisering en innovatie (M&I)-verrichtingen was 184 per 1.000 ingeschreven patiënten in 2022; dit is bijna gelijk aan 2021 (187).Bij zowel mannen als vrouwen werd de M&I-verrichting ‘Intensieve zorg, dag’ het meeste gedeclareerd. Deze verrichting mocht vanaf maart 2020 gebruikt worden voor huisbezoek bij (mogelijke) gevallen van COVID-19.

Gezondheidsproblemen

  • Met in de huisartsenpraktijk geregistreerde diagnose-informatie wordt jaarlijks per diagnose het aantal nieuwe (incidentie) en bestaande (prevalentie) personen met de betreffende klacht of aandoening berekend; we noemen dit ziekte-episodes (lees hier meer over de gehanteerde methode).
  • Het totaal aantal ziekte-episodes steeg in 2022 ten opzichte van 2021 met 6,6%. De toename in ziekte-episodes werd verklaard door een toename in acute klachten en aandoeningen. Van 35% van alle acute klachten en aandoeningen is de incidentie in 2022 toegenomen ten opzichte van 2021. 
  • De sterkste toename in acute klachten ten opzichte van 2021 vond plaats bij klachten en aandoeningen van de huid (+35,4%) en de luchtwegen (+11,1%).
  • Urineweginfectie is de diagnose die het vaakst gesteld wordt in de huisartsenpraktijk. In 2022 zijn er per 1.000 ingeschreven patiënten 149 contacten voor urineweginfecties (2,6% van alle contacten). Op de tweede en derde plek komen essentiële hypertensie zonder orgaanschade (2,4%) en diabetes mellitus (1,9%).
  • De twee meest voorkomende gezondheidsproblemen bij mannen in 2022 zijn hypertensie zonder orgaanschade en diabetes mellitus; bij vrouwen zijn dit urineweginfectie en hypertensie zonder orgaanschade.

Voorgeschreven geneesmiddelen

  • Twee derde van de bij de huisarts ingeschreven patiënten kreeg in 2022 één of meer geneesmiddelvoorschriften (67,0%). Dit is iets hoger dan in 2021 (66,1%), maar nog steeds iets lager dan in 2019 (69,6%). Er was in 2022 ten opzichte van 2021 een toename van het aantal patiënten tot 18 jaar met een geneesmiddel. Voor de andere leeftijdsgroepen bleef het aantal patiënten met tenminste één voorschrift gelijk aan 2021. 
  • Het percentage patiënten dat minimaal één antibioticum kreeg voorgeschreven is ten opzichte van 2021 gestegen (van 13,9% in 2021 naar 16,0% in 2022), maar nog altijd iets lager dan in 2019 (17,2%).
  • Maagzuurremmers zijn de meest voorgeschreven geneesmiddelen in de huisartsenpraktijk: 15,0% van de ingeschreven patiënten in de huisartsenpraktijk kreeg tenminste één keer dit geneesmiddel in 2022 voorgeschreven.
  • Geneesmiddelen voor hoge bloeddruk worden het meeste voorgeschreven in de leeftijdsgroep van 45 jaar en ouder. Bij 0-17 jarigen staan geneesmiddelen voor eczeem, impetigo en oorontsteking bovenaan, bij 18-44 jarigen anticonceptie- en hooikoortsmiddelen.

Verwijzingen naar tweede lijn

  • In 2022 zijn er per 1.000 ingeschreven patiënten 338 verwijzingen uitgeschreven voor een medisch specialist. Dit is een toename van 3,4 % ten opzichte van 2021 (327) en ook hoger ten opzichte van 2019 (306).
  • De grootste stijging in 2022 ten opzichte van 2021 is te zien in de leeftijdsgroep 0-17 jarigen (van 158 naar 172 verwijzingen per 1000 ingeschreven patiënten).
  • Er worden meer vrouwen dan mannen verwezen naar een medisch specialist. Dit verschil is met name zichtbaar in de leeftijdsgroep van 18-64 jaar.
  • De meeste verwijzingen vonden in 2022 plaats naar dermatologie, gevolgd door KNO-heelkunde, orthopedie, psychiatrie en oogheelkunde. Voor de meeste specialismen is het aantal verwijzingen hoger dan het voorgaande jaar.
  • De stijging in aantal verwijzingen naar psychiatrie houdt sinds 2019 aan (20 per 1.000 ingeschreven patiënten) en zette in 2022 door naar 31 per 1.000 ingeschreven patiënten.

Rol huisarts in de eerstelijnszorgArchief: alle Nivel-jaarrapportages over de zorg die de huisarts verleent

Wilt u de kerncijfers van eerdere jaren bekijken? Open het uitklapmenu hieronder en kies een rapportage.

Alle jaarrapporten 'Zorg door de huisarts' - cijfers en achtergrondinformatie

BronnenVerantwoording Nivel-cijfers huisartsen

De Nivel-cijfers over zorgverlening huisartsenzorg zijn gebaseerd op elektronisch geregistreerde gegevens uit patiëntinformatiesystemen van huisartsenpraktijken die deelnemen aan Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn. De cijfers van 2022 zijn gebaseerd op geregistreerde gegevens van 430 huisartsenpraktijken met ongeveer 1,9 miljoen ingeschreven patiënten. Het gerapporteerde aantal patiënten en praktijken kan per analyse verschillen. Bij deze cijfers zijn de aanvullende gegevens die de Peilstations verzamelen niet meegenomen. De registraties bevatten informatie over patiëntkenmerken, gezondheidsproblemen, contacten, behandelingen, doorverwijzingen en uitslagen van diagnostische tests. Bij Methode vaststellen Nivel-cijfers zorgverlening huisartsen vindt u informatie over onze werkwijze bij het vaststellen van de cijfers.

Wat kan Nivel Zorgregistraties voor u doen?Meer weten over de arbeidsmarkt van de huisartsenzorg?

In Nederland zijn ongeveer 5.000 huisartsenpraktijken. In toenemende mate zijn dit meermanspraktijken en praktijken in gezondheidscentra; de solistisch werkende huisarts komt steeds minder vaak voor.
Meer informatie over de ontwikkelingen en trends binnen (onder andere) het vakgebied huisartsenzorg is te vinden bij Nivel Beroepenregistraties in de Zorg, waar u rapportages vindt met de jaarcijfers over de zorgverlening van (onder andere) huisartsen en informatie over de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt van (onder andere) huisartsen.

Wat kan Nivel Zorgregistraties voor u doen?Wat kan Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn voor u doen?

De gegevens van Nivel Zorgregistraties Eerste Lijn vormen een rijke bron van informatie. U kunt te allen tijde contact met ons opnemen voor vragen of meer informatie.

We kijken ernaar uit in contact met u te komen!

Vanhommerig, J., Hek, K., Overbeek, L. Nivel-cijfers zorg die de huisarts verleent - aard en omvang. Uit: www.nivel.nl [Laatst gewijzigd op 16-04-2024; geraadpleegd op 21-04-2024]. URL: https://www.nivel.nl/nl/zorg-en-ziekte-in-cijfers/cijfers-zorgverleners-eerste-lijn/cijfers-zorg-die-huisarts-verleent